Sa netzessidade istòrica de unu moimentu de autodeterminatzione democràtica in Sardigna

S’artìculu chi Riccardo Pisu Maxia at publicadu carchi die a como e su chi l’ant respostu Ivan Monni, Alessandro Mongili e Larentu Argiolas torrant a abèrrere su meledu a pitzu de su moimentu autodeterminatzionista sardu (in sensu ladu). In is social s’arresonu – e a s’ispissu sa cuntierra – at giradu a subra e a inghìrju de su fenòmenu nou Surra. 

A pitzu de custu at iscritu cosa de giudu Larentu. Su chi potzo nàrrere deo, in prus de su chi apo giai nadu, est chi Surra no est una noidade etotu e antzis ponet fatu a su caminu de àteros fenòmenos comunicativos chi ant tentu sutzessu in is annos pre-eletorales de àteras legisladuras. Pentzo in antis de totu a su moimentu de sa Zona franca, essidu a campu unu bìndighi annos a oe, conchistende gente meda e intrende in is mass media comente a unu fatu mannu e de importu. Una parte de cussu moimentu l’aiat acabada a costàgiu de Ugo Cappellacci, in sa campagna pro is eletziones de su 2014; un’àtera aiat formadu una candidadura sua, chena perunu sutzessu. Fintzas in cuss’ocasione sa fortuna de su moimentu fiat donada dae is temas populistas, is solutziones fàtziles, unu limbàgiu simple, una retòrica anti-polìtica (faende polìtica) e una posidura de dereta, a bortas estrema puru.

A custu, Surra at annantu a su restu sa curnitza istrumentale de sa gioventude (faulàrgia, giai chi non sunt giòvanos aici e de gioventude bi nd’at in àteros grupos e assòtzios e de prus puru) e s’impreu de s’IA a manera sistemàtica. A la fàere curtza, est prus chi totu unu elementu de istrobu e de divisione de is mobilitatziones, ma no creo chi at a èssere unu fatore de importu mannu in sa polìtica sarda de is annos chi benint. O a su mancu deo mi lu àuguro, ca nde timo sa manera comunicativa violenta e is curnitzas ideològicas chi proponent. 

Ma s’arresonu nostru depet andare prus a dae in antis de sa castiada cara a sa cuntingèntzia e de sa subravalutatzione de fenòmenos social chi addurant su chi addurant. So de acordu cun sa prus parte de su chi ant iscritu Riccardo, Alessandro e Larentu. Est inùtile a faeddare “bene” de autodeterminatzione, indipendèntzia, democratzia, ecc. si non fraigamus una base sotziale e culturale forte e manna in totu sa Sardigna. Pro otènnere custu obietivu tocat de àere sa cussèntzia pretzisa de su chi acuntessit in Sardigna, de is dinàmicas sotziales e culturales suas, de is fatos econòmicos (chi non sunt cuddos chi nos contant is mass media e nemancu is raportos CRENOS!). Custa cussèntzia, chi si diat deper basare a subra de una connoschèntzia puntuale e de alenu ladu, oe coment’est oe nos fartat. E est unu problema mannu. ANS esistit pròpiu pro fàere una parte nessi de su traballu culturale chi serbit, ma ANS a sa sola non bastat.

S’indipendentismu at faddidu in su rolu suo? No so seguru mancu pro nudda. Is neghes de is leadership indipendentistas – chi esistint, b’at pagu de fàere – non naschint a sa sola. Unu de is motivos de is faddinas issoro est chi belle semper custas leadership ant mutuadu tàticas e maneras de si pònnere dae is partidos italianos e da is tzentros clientelares locales, ponendesi a unu livellu prus artu de sa gente comuna. No ant mai traballadu pro criare una base de cunsensu difùndiu e fungudu in is comunidades nostras, biddas o tzitades. E depimus tènnere in contu su cuntestu malu inue tocat de fàere polìtica alternativa. Unu cuntestu chi s’assimizat tropu a una colònia televisiva italiana, in prus de èssere una colònia pro àteras cosas puru.

Is crìticas chi at mòvidu Alessandro Mongili in contu de custu problema sunt belle totus curretas. Sceti, no so de acordu cun isse cando narat chi sa gente sarda, a pustis de sa Rivolutzione, at seberadu de èssere italiana. Custa cosa la podimus impudare a sa classe intelletuale e in generale a is tzetos dirigentes sardos, dae s’800 fintzas a oe, no a totu sa culletividade sarda. Chi antzis at semper pesadu mobilitatziones, rebellias, moimentos populares a cadèntzia regulare. 
Su fatu est chi belle mai custas mobilitatziones ant atzapadu una forma de politicizatzione cumprida, capatza de giùghere cuddas istàntzias a èssere una massa crìtica, a cunditzionare is sèberos polìticos, a diferèntzia de àteros pòpulos europeos e de zassos colonizados de Àfrica, Àsia, Amèrica. 

Sa borta chi est acuntèssidu, a pustis de sa prima gherra mundiale, sa leadership sardista fiat contrària meda a unu protzessu forte e radicale de autodeterminatzione. Cussa est istada un’ocasione manna pèrdida. Fintzas in cussu momentu, cussa leadership aiat sa punna de s’integrare in sa classe dirigente italiana e reconnoschiat a issa matessi comente a una parte de cudda. Aiat una mirada a subra de sa Sardigna subalterna a sa mirada “italiana”. Custa est semper istada una faddina manna de totus is tzetos polìticos dirigentes nostros, fintzas cando sunt istados de unu livellu mègius de oe (e no est chi nci bollat meda). Pro custu fatu fintzas s’autonomia at faddidu a manera evidente.

Epuru, dae s’acabu de su sèculu de XIX, esistit in Sardegna una mirada diferente, chi ponet s’ìsula in su tzentru de s’orizonte e no in unu màrghine a tesu dae unu tzentru anzenu: est una sienda polìtica e culturale pretziosa, chi non depimus minispretziare. Francu chi non semus cuntentos de sa cunditzione mala de s’ìsula.

S’indipendentismu, in totus is formas chi at pigadu e chi at oe etotu, rapresentat s’ùnica possibilidade de nos sarbare dae unu destinu de cunformismu auto-colonizadu, dae una subalternidade interiorizada dae is massas e promòvida comente calidade “naturale” de sa genia sarda dae is tzetos intelletuales e dae is tzentros de podèriu clientelare e coloniale. Su chi pentzant custos est chi a sa Sardigna “li deghet” sa cunditzione subalterna e dipendente sua e non podet àere sa punna legìtima de persighire un’àtera sorte. Est s’idea de sa leadership de su “campolargo”, chi est arribada a guvernare s’ìsula pro “garantire gli investitori” (tzit.) e faet festa pro unu postale in prus chi depet cullegare Nùgoro cun sa statzione de Abbasanta. Est s’idea de sa dereta natzionalista italiana in Sardigna, chi no at mai peruna solutzione a is problemas nostros chi no falet dae is desiderata de is capos issoro (e lassamus pèrdere is machìmines de gente lègia e perigulosa comente a Salvini o Vannacci). Comente narat Larentu Argiolas, sunt issos chi ant su podèriu e chi ocupant totus is rolos de importu e manìgiant su dinare pùblicu.

Si non b’aeret su moimentu indipendentista e si no esìsteret sa sensibilidade difùndia autodeterminatzionista (cunfirmada dae prus de un’indagine demoscòpica peri is annos), sa Sardigna diat èssere posta peus puru. Sa prus parte de is chistiones abertas chi interessant sa gente sarda sunt istadas pesadas in su tempus dae is indipendentistas, a bortas paris cun àteros moimentos populares (ambientalistas, anti-militaristas, comitados temàticos, ecc.). Beru est chi a s’ispissu, imbetzes de si cuntzentrare a subra de is temas cuncretos, is leadership indies ant prefèridu a brigare una cun s’àtera pro cosas simbòlicas, pro cuntierras personales, pro ambitziones de pagu contu. Amus gastadu prus energia a criticare àteros chi a fàere cosas. No semus istad_s capatz_s de nos pònnere in pare cando serbit, nen a livellu locale nen a livellu natzionale. 

Pro custu m’agradat s’apellu de Riccardo Pisu Maxia, ca torrat a bogare a campu s’idea de unu moimentu cunfederale, eterogèneu ma bonu a s’aunire a manera tàtica e fintzas stratègica, siat in sensu eletorale (chi esistit, at unu pesu mannu e nos cunditzionat semper), siat in su sensu de is mobilitatziones temàticas e de s’elaboratzione teòrica. Prus chi totu, nos serbit donare a is mobilitatziones matessi, comente sunt, sena isetare chi diventent comente agradant a nois àteros, una bisura manna, stratègica, unu sensu polìticu artu. A manera de torrare a fortza sa diversidade e a massa crìtica totu s’atentzione chi esistit a pitzu de cada sìngula chistione.

Su momentu istòricu est dilicadu meda. Interessos mannos tocant sa Sardigna e cunsiderant sa populatzione sua una variabile dipendente e chi si podet fintzas sacrificare. Su fatu chi esistent mobilitatziones populares ativas est unu fatu de importu mannu, mancari nos manchent giòvanos medas e mancari sa parte prus manna de su tzetu mèdiu istruidu, de is universidedes, de is intelletuales chi ant boghe e ispàtziu in is mass media, de is sindacados e, non b’at mancu de lu nàrrere, totus is partidos italianos e is organizatziones sardas chi los agiudant, siant ostiles a is moimentos populares. Àteras bortas amus pèrdidu s’ocasione pro politicizare custas rechestas de sugetividade e de democratzia reale. At a arribare su momentu bonu pro bi renèssere? 

Ite nos costat a nos adobiare paris, a criare una cunfederatziones de partidos, comitados, assòtzios chi forment unu “blocu istòricu” forte pro sa conchista de sa democratzia bera in Sardigna? Ite amus de pèrdere? Carchi renta polìtica miseràbile? Ca sa democratzia, in Sardigna, non l’amus a poder tènnere mai sena s’autodeterminatzione, cale si siat sa forma giurìdica chi at a pigare. Custu depet èssere craru. Nos lu narat s’istòria. Nos lu narant is fatores geogràficos, sotziales e culturales. E cun custu at pagu de bìdere s’identidade e totus is tesis identitàrias chi nos abenenant is cherbeddos. Fortzis at prus de bìdere cun su fatu de no èssere galu a beru una “comunidade immaginada” pro una maioria manna de is persones sardas. Nointames, tocat de nos mòere.

“Gherra gherra a s’egoismu e gherra a sos opressores!” cantaiant in is campagnas in su 1796. Tocat de “umiliare” is “tirannos minores” chi dae tempus meda nos cunsinnant a una sorte de sutamissione e de disacatos. Ma a manera bene meledada e cun argumentos, paràulas e atziones abistas, paris cun sa gente nostra, cun umiltade e capatzidade de donare forma polìtica a is rechestas de dignidade, libertade e deretos chi benint dae is comunidades e dae is grupos sotziales de s’ìsula.