A nàrrere “Sardigna no est Itàlia” no est a kèrrere su Carrasegare in s’arena in s’istiu

A bortas unu pensat ki biendi sa genti pigada de su nervosu po is cosas anticolonialis ki seus narendi de diora, seus bincendi. Atras bortas, invecis, unu pensat a s’arrosciori de ddas àiri arripìtias po annus, po intendi ancora is pròpias jaculatòrias e kescias contras de nosatrus.

Però, tocat torrai a comintzai sempiri de zeru, comenti kinisisiat professori sciit, e comenti puru Gramsci nos at arregordau.

Apu lìgiu s’artìculu de Luciano Piras in sa Nuova Sardegna de su 13 de cabudanni, titulau “A nai ki sa Sardigna no est Itàlia parit no sceti anacronìsticu, ma perigulosu e contraprodutivu puru”. 

S’artìculu no est ki siat craru meda in sù ki afirmat. Duncas, provu a ddu summarizai ca contenit totu su. suçu de su ki sa « curtura de manca » sarda est sèmpiri narendi contras a s’autodeterminatzioni. 

Isterriendi sa cosa, issu ponit in paris cosas ki ddu strobant, e atras ki est contras, e ki funti custas: (a) s’indipendentismu (a dd’acabai est de nai ki “no seus italianus”) (b) s’idea ki “is sardus funti is prus mellus de su mundu” (c) a si torrai a ponni cambales e berrita bolit nai a no s’incurbai a is “intemperias de sa modernidadi” (d) sa sardidadi bera no est cosa de amustrai, ma est cosa funguda, personali (e) su Carrasciali beru no est su ki amustrant in is arenas in s’istiu (f) s’autori s’autodefinit “sardu italianu europeu de Lodè” e narat ki si depit kistionai sardu, italianu, ma puru inglesu, spanniolu, tedescu e françesu. Po èssiri “modernus”.

Cirkendi de ndi essiri de custu matzamurru conçetuali, provu a agatai calincunu puntu de arrexonu ki mi potha açapai po no allupai in su stàini.

1. S’indipendentismu no est a nai ki no seus italianus, est a nai ki boleus deçìdiri de sa sorti nostra. No est kistioni de identidadi, ma de autodeterminatzioni;
2. S’idea ki unus cantus tenint de essi is prus mellus de su mundu nascit de su fatu ki nos’ant stontonaus a conca, de sa scola elementari, cun s’idea ki seus is prus peus de su mundu e ki in Sardigna « no ddoi at nudda », no nc’est nudda. Craramenti, no est berus, no seus ne mellus de peus de is atrus. Ma a jujai sceti sa reatzioni cuendi sa rexoni no andat beni, est “contraprodutivu” diaderus. Antzis, cunfundit is ideas e ghetat nexi a pitzus de sa genti ki est istada sciminjada po annus intendendi de genti importanti ki, comenti narât Cicitu Màsala su poeta, “totu su ki est sardu est m*rda”. Est una reatzioni, esagerada, ma una reatzioni. E tocat a tenni passièntzia;
3. Su folklori e s’impreu turìsticu de su folklori est unu fenòmenu ki esistit in dònnia latitùdini, oindì. Si andas a Japoni, agatas is festas insoru torradas a fàiri po is turistas e sa genti torrendi a si pònniri sa bistimenta insoru ki est etiketada ke “traditzionali”. Calisiast s’opinioni nostra, nudda est prus “modernu” de custa cosa de si torrai a pònniri berritas e cambales po sfilai denanti a is turistas. Segundu su babbu de sa soçiolojia Georg Simmel (1858-1918), in sa modernidadi, ki issu biit ke fenòmenu de diversificatzioni totali e de stranjamentu, sa tendèntzia a regòlliri s’antigòriu pèrdiu, in museus o çerimònias, est pròpiu tìpicu;
4. A s’imbessi de sù ki narat Piras, sa sardidadi, comintzendi de sa sardidadi linguìstica, no si podit amustrai po nudda in sa soçiedadi colonizada aundi biveus. Is isfortzus ki unus cantus de nosatrus faint po kistionai su sardu pubricamenti ddu testimonjant. Sa resistèntzia agatada est immensa e funguda, comintzendi de onniunu de nosatrus, e de is personis coscientis puru. Sa sardidadi est pròpiu invisibilizada in foras de is formas çerimoniales (ke ìs folklòricas). Duncas, ancora una borta, sa kistioni no est a amustrai sa sardidadi sfilendi aconçaus a mamuthone, ma est a dda pòdiri biviri comenti a calisisiat atra calidadi ki is personis portant;
5. It’est su Carrasciali beru, o Carrasegare ki siat? E it’est sa limba sarda bera? E it’est su porceddu beru? Sa categoria de s’autentiçidadi est issa etotu “perigulosa e contraprodutora”, ca fissat in unu mollu (idealizau) pràticas ki podint esistiri sceti bivendi, mudendi, bortendisì in cuntestus sèmpiri nous, comenti at scritu Sedda. Custa est una contradditzione manna de custu pensamentu antisardista, ki a una parti cuntestat su de no nos intèndiri italianus, a s’atra cuntestat, a is pagus formas cunsentidas de essi sardu pubricamenti, de no èssiri “autènticas”. Tandu, deçideisì, piçocus!
6. Custa est sa peus ki Piras apat iscritu. Personalmenti, deu seu poliglota. Ma deu creu ki si unu bolit bivi totu sa vida sua kistionendi sceti su sardu ndi tenjat su deretu assolutu. E ki totus is istitutzionis ddu depant pirmìtiri, o si torrai a organizai a manera de ddu pirmiti: custa est s’idea de sa Carta europea de is limbas rejonalis e minoritàrias e ddi nant “uguaglianza”, paridadi, justesa, democratzia, riconciliatzione, modernidadi, inclusioni. Sa kistioni est ki oi si fueddat sceti s’italianu, est a nai sa limba imposta, coloniali, ca sceti custa ti oferit dinnidadi çivili, a dolu mannu. Kini at dèpiu imparai atras limbas custu ddu cumprendit immediatamenti. Torrai a pigai sa fràsia de Atzeni est a s’açapai a perìodus passaus. Como est su tempus de sa paridade, de s’ugualidade, de s’inclusioni, de sa libertadi de èssiri su ki unu est. Comenti at nau Bolognesi, seus a s’imbessi  in una situatzione de monolinguismu istèricu. Monolinguismu italianu. Isteria de sa curtura de manca, nella fattispecie.
   
   Alessandro Mongili Porru
   

Imàgini: leviedellasardegna.eu