Pigamus S’Alighera: 41 mìgia abitantes, 1 milione e 800 mìgia presèntzias turìsticas in su 2025. Una crèschida de su 21,3% cunforma a duos annos antis. In su 2026 in nùmeros creschent ancora. Semper in s’Alighera: is giòvanos si nche andant, pipios nde naschent pagu e nudda – prus pagu ancora chi in àteras àreas de Sardigna – sa tzidade imbetzat, a agatare una domo est cosa impossìbile – su prètziu a su metru cuadradu passadu dae prus o mancu 2.100€ in su 2021 a prus o mancu 3.100€ in su 2026 – sa Camorra si papat sa tzitade bìculu a bìculu.
Sa matessi situatzione dda bidimus in su restu de sa Sardigna: su nùmeru de turistas sighit a crèschere, a crèschere, a crèschere, e in su matessi tempus creschet su nùmeru de giòvanos – prus che àteru laureados – chi si nche andant e calat su nùmeru de pipios chi naschent.
Ite cosa curiosa: forsis totus custos giòvanos si nche fuent dae sa richesa chi produet su turismu de cambarada? Forsis non bolent tènnere fìgios in un’ìsula chi est tropu dinarosa?
Ca custu est su chi nos contant cada die giornales, telegiornales, polìticos sardos: su turismu est una fonte illacanada de richesa, sa Sardigna podet bìvere de turismu. Làstima chi pro su chi semus bidende, est berus a s’imbesse.
S’assessore regionale a su turismu est presadu mannu, non passat die chi non si fetzat bantu de is nùmeros de is presèntzias turìsticas: “Sono dati davvero eclatanti”. E est berus, tocat a ddu nàrrere. Sa Sardigna est sa regione in s’istadu italianu in ue is presèntzias turìsticas creschent de prus. Ma ita nos batit su turismu? In ue est custa richesa?
Lassamus puru a pèrdere su dannu chi patint is logos pro sa tropu gente chi ddoe andat, is ispesas in setores vàrios pro parare fronte a sa presèntzia de unu nùmeru illacanadu de persones in logos fraigados pro ddoe nde bìvere prus pagas meda, sa pressione chi sufrint ospidales e tzentros sanitàrios giae semper in crisi finas in die de assèliu.
Faeddamus de traballu, de cussa cantidade manna de traballu chi su turismu diat dèpere portare. Unu istùdiu in contu de su traballu pòberu a incuru de su Centru Istudiu Filcams CGIL amustrat chi sa cuota de traballadores bàsciu sa làcana de pobertade in su setore de su turismu est sa prus arta chi ddoe siat, binchet su 75% in su “Sud e Isole” – in ue ponet sa Sardigna custu istudiu italianu – e tenet una intzidèntzia prus manna pro is fèminas. Traballu pòberu bolet nàrrere chi faet guadangiare prus pagu de su 60% de se su guadàngiu medianu. Pensamus a ita bolet nàrrere custu, pro nàrrere, in unu logu comente a s’Alighera – su comunu su prus visitadu in Sardigna – unu mare de istipèndios bàscios in unu mare de domos semper prus caras. No ddoe at bisòngiu de nàrrere a faeddos cales siant is conseguèntzias.
No est ispantu, s’ischit dae ora meda chi su turismu batit traballu pòberu e precàriu, pagu importat si is turistas chi nos “portant traballu” siant ricos o pòberos, ca s’istipèndiu de is traballadores non vàriat cunforma a s’istipèndiu de chie andat a papare in unu ristorante.
Epuru, s’Assessore Cuccureddu est arribadu profintzas a iscriere in is sòtzial, bàsciu unu post crìticu de Danilo Lampis, chi est gràtzias a su turismu chi in Sardigna abarrant abertos ospidales, iscolas, universidades: una afermatzione chi podet bàllere comente cunfirma indireta de su chi semus nende nois, ca ischimus bene sa fine chi sunt fende is servìtzios pùblicos in Sardigna: ospidales e iscolas serrant, no abarrant abertos.
Su nùmeru de laureados in Sardigna est bàsciu meda, siat in comparatzione cun àteros logos in Europa, siat in comparatzione cun regiones de s’istadu italianu. In prus, una pertzentuale manna meda de laureados si nche andat e non torrat prus.
E ite nche intrat custu cun su turismu? B’intrat meda. Mègius: nche intrat cun su chèrrere su turismu comente setore chi tragat s’economia de una regione intrea.
Ddoe at istùdios, difatis, chi amustrant chi in territòrios cun una economia ispetzializada in su turismu, su nùmeru de laureados calat in su tempus, ca sa prus parte de is traballos acapiados a su setore turìsticu sunt traballos a ispetzializatzione bàscia, no bisòngiant de una laurea. In s’istadu italianu, prus pagu de su 7% de is traballadores de su turismu sunt laureados, e est fàcile a pensare chi de custu 7% ndi ddoe siant meda chi non sunt ponende in pràtica su chi ant istudiadu in s’universidade.
Cun sa crèschida de sa domanda de traballadores pagu ispetzializados, su turismu influentzat duncas is sèberos de istùdiu, prus che àteru de giòvunus in sa fase de transitzione dae s’educatzione secondària cara a s’universidade o a su mundu de su traballu.
Su resonu est fàcile a ddu cumprèndere: in unu territòriu chi punnat a diventare una ispètzia de monocultura turìstica, una terra in ue polìticos, giornales, televisiones presentant – cada die – su turismu comente su solu benidore nostru, pro it’est chi unu giòvunu diat dèpere ispèndere tempus e dinare pro istudiare, si sa prospetiva est sa de fàere unu traballu chi diat pòdere fàere finas sena de àere istudiadu in s’universidade? E pro it’est chi unu giòvanu chi, a s’imbesse, at seberadu de istudiare diat dèpere abarrare in una terra in ue sa prus parte de is traballos chi ddi proponent sunt traballos chi non tenent in cunsideru sa formatzione sua universitària?
S’incarrerat, gasi, unu cìrculu vitziosu malu a firmare: s’ispainadura massiva de traballos pòberos e pagu ispetzializados, portat a sa farta semper prus manna de persones chi sèberant de s’ispetzializare, portat a una dipendèntzia semper prus forte dae su turismu, a su impoberimentu de su capitale umanu in termines econòmicos e culturales, a s’impossibilidade materiale de pòdere istrantagiare unu benidore diferente, sende chi amancant, semper prus, is competèntzias.
Siat craru, no est tantu su turismu in see a fàere totu custu dannu, ma s’idea malàida chi su turismu a sa sola potzat poderare in pe’ una regione intrea, s’idea istròllica chi si potzat bìvere de turismu e de cussu isceti. Su turismu fatu a monocultura non faet àtera cosa chi non siat a ammainare unu territòriu semper prus pòberu economicamente e culturalmente, una economia dèbile e totalmente dipendente, una terra chi, con su colare de su tempus, no at a pòdere seberare prus su benidore suo.
In logos meda de su Mediterraneu e de su mundu sunt bivende is dannos de su turimsu a cambaradas e is abitantes si sunt furriende pro domandare medidas fortes pro firmare custu disacatu. In Sardigna tenimus s’ocasione de mudare is cosas antis de lòmpere a cussa situatzioine disisperada, tenimus s’ocasione de regolare custu fenòmenu, ma is guvernantes nostros paret chi non si nd’abigent e dedicant totus is energias issoro a fàere lòmpere semper prus turistas.
In Sardigna però, pro pòdere bìvere in manera digna, pro acabare de bìdere is giovanos partire, pro isperare de bìdere torrare is chi sunt partidos, tenimus bisòngiu de unu àteru tipu de progetualidade, tenimus bisòngiu de nos imaginare e de cuncordare unu benidore diferente: pianos infrastruturales, pianos industriales, pianos chi non imaginenent sa Sardigna dipendente da chie benit o non benit a dda visitare. S’alternativa est a bìdere un’ìsula semper prus bòida cun is costas in manu a ricos istràngios e is pagos sardos chi abarrant serrados in logos istrintos, comente indianos, a fàere is iscraos o is palliatzos pro is visitadores.
Su turismu est s’ùrtimu amparu de is guvernantes bonos a nudda, de is chi non tenent sa capacidade de si imaginare unu benidore diferente, e gasi, in logu de sa promissa de bìvere de turismu, sa Sardigna, a bellu a bellu, de turismu si nch’est morende. Forsis est lòmpida s’ora pro nois sardos puru de nos fùrriare a su desertu chi nos sunt ammaniende.
