Ambiente

134 Articoli

Architettura

3 Articoli

Cinema

8 Articoli

Cultura

153 Articoli

Economia

11 Articoli

Giustizia

8 Articoli

Interviste

51 Articoli

Lingua

51 Articoli

Mondo

32 Articoli

Musica

4 Articoli

Notizie

61 Articoli

Persone

16 Articoli

Politica

244 Articoli

S'Imprenta

146 Articoli

Sanità

13 Articoli

Senza Categoria

1 Articoli

Società

17 Articoli

Sport

5 Articoli

Storia

96 Articoli

Trasporti

3 Articoli

Non perdere le ultime da S'Indipendente!

Su progetu “Literadura Sarda”: intervista a Manueli Cherchi

Salude Manuel, mi contas comente est nàschidu su progetu “Literadura Sarda” e comente ti nche ses acostadu a custa literadura?

Su progetu est cumintzau in su 2023 po ita emu biu chi calicunu iat giai obertu s’àndala. Mi praxiat meda su chi fadiais tui @su_sardu_cun_marco e Sara Corona @archeocosas, chi chistionàt in sardu de Archeologia. Inciandus deu femu preguntedi•mì comenti podia fai a chistionai unu pagu de prus in sardu, a imperai sa lìngua a fitianu siat in s’arretza siat in foras. E m’est benida s’ìdei de lìgiri e torrai a contai, chistionendi in sardu. Sa pàgina dd’apu aberta in mesi de argiolas de cuss’annu.

Tenemu giai una bella lista de librus chi bolemu lìgiri, una lista de autoris, de poetas, is prus famosus e connotus. Ma finas a tando emu lìgiu pagu cosa. Sa literadura m’est sempri pràcia, ma a lìgiri in sardu apu cuminciau pagu primu de incarrerai custu progetu.

Cando as cumintzadu a lìgere in sardu, sa cumpetèntzia linguìstica tua fiat giai arta o teniast bisòngiu de andare a bellu a bellu?

Apu dèpiu imparai. Prus che totu po fueddadas diferentis de sa mia, fia sempri a ditzionàriu in manu, o cun su telefoneddu e su ditzionàriu. Apu cuminciau aici a fueddai a fitianu su sardu. Fiat una cosa chi tenia a intru e custa est stètia una manera po ddu fai bessiri a pillu e ddu chistionai dònnia dii. Po dda segai in curtzu, a su cumìnciu non fiat una cosa po fai acostai sa genti, ma fiat una cosa prus che àteru po mei, ca mi praxit e mi fait crèsciri.

E in pagu tempus nche ses lòmpidu profintzas a bìnchere su Prèmiu de Otieri

Eja, ocannu passau m’ant donau su segundu classificau.

Nos naras calicuna cosa de su contu chi as iscritu?

Certu. Si narat “De campu e de tzilleri” e contat una bessida de unu òmini, unu òmini bessiu a bufai chi ascurtendi sa telecrònaca de una partida intendit de unu gol fatu de su centrucampu e si nd’arregordat de candu issu etotu ia fatu unu gol che a cussu. De inguni partit sa stòria de candu giogàt a palloni. Est comenti s’efetu madeleine de Proust in “Circhendi su tempus pèrdiu”. E su sport est su mèdiu po circai de contai totu is àterus acuntèssius. Est unu mundu de fantasia, cun una Sardigna chi est arrenèscia a ndi pesai costumàntzias nobas. Po ndi nai una, is tifoserias de is scuadras cantant a tenore.

E faghet a ddu lìgere?

Si podit agatai in is libriteddus chi at imprentau su Premiu etotu, però deu emu a bolli circai cancunu chi fait pinturas bellixeddas po ndi fai comenti una graphic novel, ca deu mi ddu seu propriu bisau a imàginis in conca. Tèngiu in conca finas is coloris.

E tando isperamus de ddu podere bìdere pintadu luegu!

Torrende a sa chistione de antis, ddoe est unu autore o un’òpera chi pensas dda diant dèpere connòschere totus is sardos?

Innantis de totu “Po Cantu Biddanoa” de Benvenuto Lobina. Est un’òpera chi a parri miu si ballit cun is prus mannas òperas de literadura de su mundu, po comenti est scrita e po totus is àteras cosas: su contu istòricu chi fait, sa cultura chi nd’at bogau a pillu, is gherras, sa crèscida de su protagonista. Ti fait cumprèndiri meda meda de comenti biviant is sardus in una biddixedda, paris cun is acuntèssius stòricus de tando. Su chi m’iat spantau, chi segundu mei ballit po totu is tempus – si non arrenesceus a ndi segai sa cadena – est chi seus tropu impinniaus a ndi bogai su pani, a si campai. E a livellu polìticu puru, comenti comunidadi, non si fadeus balli po custa arrexoni. Ca sa primu cosa chi pensat unu est a papai e circai de si campai.

E poetas o poesias?

Si ndi potzu sceberai unu, Pepinu Mereu. Issu fait unu contu stòricu de cussu periodu de sa Sardigna, ma su prus est sempri atuali oi etotu. Su chi gherràt issu in sa poesia, est cosa chi gherraus oi nosu etotu: su colonialismu, s’arrastu de su chi ddi narant “is feudatarius”, chi in beridadi non funt mortus mai. Teneus sempri genti chi s’acacigat, e genti chi bivit de sa pipirialla chi nd’arruit de is busciacas de custa genti.
A mei mi praxit meda “A Geneisio Lamberti”.

E faeddende de sa limba in sei, comente bides su benidore de su sardu?

A diis pensu chi seus bincendi sa luta, a diis mi pensu chi siat totu pèrdiu. Segundu mei candu fais s’ativista po su sardu ti tocat aici.

Pensas chi sa literadura podet èssere unu traste profetosu in custa luta?

Sa literadura serbit primu de totu po mantenni sa lìngua, ca su chi scris abarrat, mentras cun s’oralidadi, po cumenti currint is tempus oi, is cosas si ndi andat a lestru. Poi serbit a s’evolutzioni de sa lìngua: chi sa genti cumintzat a scriri in sardu, in logu de scriri sempri e sceti in italianu, crescit fintzas sa lìngua.

In prus, a lìgiri in sardu fait crèsciri meda finas po sa comprensioni orali, ca candu ses avesu a lìgiri cumprendis mellus ancora e fais acapius chi ascurtendi e basta non fais.

Però pensu chi unu passu fundamentali siat su de nci intrai su sardu in is scolas. Poita si una lìngua est lìngua de s’istrutzioni, e s’àtera abarrat sceti sa lìngua de domu, sa primu dd’acagigat sempri prus a sa segunda. E iat a depi essi lìngua veicolari, ca chi sigheus a fai su sardu a orixeddas, a progetedus, is piciocus ddu bint comenti una materia chi est asuta de is àteras.

Antis de ti saludare, ti domando si boles aciùnghere calicuna cosa pro serrare custa rejonada.

Ia a bolli aciùngiri una cosa in contu de sa paginedda de literadura: mi praxit chi passit su messàgiu chi su chi fàciu, no est una spiegatzioni, ma una cosa chi fàciu po mimi e torru a contai. Bollu amustrai chi, si dd’apu fatu deu, ddu podis fai tui puru.

Non sciu chi arrennèsciu sempri a ddu trasmiti, ma emu a bolli chi lompessit su messàgiu chi totus podint torrai a su sardu, totus podint torrai a scriri in sardu, comenti apu fatu deu etotu mancari custas cosas ddas apu scobertas a mannu, apu scobertu a mannu chi teniàus una sienda de literadura. M’iat a praxi a animai a is personas a fai su chi apu fatu deu.

Gràtzias meda Manuel, a mègius bìdere.


Imàgini: Marco Piras

Cumpartzi • Condividi

Lascia un commento / Cummenta

I commenti saranno sottoposti ad approvazione prima della pubblicazione.

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

Captcha in caricamento...