Fèstival culturalis e feminismu in Sardìnnia si podit fai mellus

Istiu, tempus de fèstival.
Fatuvatu mi seu agatada a pensai a cali signìficu podit tenni su de apariciai atòbius o eventus acapiaus a su feminismu, a foras e a intru de programmas prus mannus.
In su 2026 cunsideraus ancora una cosa positiva chi si pongat aficu e cura a agatai unu echilibriu me is ispàtzius pùbricus e de cultura po su chi pertocat sa presèntzia de is fèminas. Cumenti chi fessit una cuncessioni e no unu diritu. Unu machìmini, ma sigheus cun s’arrexonu.
Is fueddus-crai funt aficu e cura.
Est a nai chi custus spàtzius bolint progetaus e pensaus beni. De s’inghitzu.
Ma si podit, in su 2026, a pustis de sèculus de batallas, pensai chi bastit a agatai una “pariga de fèminas” po chistionai de sa farta de is fèminas in carchi setori de sa sotziedadi o de sa cultura (ghettizzazione) po fai is cosas beni fatas?! Custa est s’idea de feminismu? Custa, una pràtica feminista est?!
Labai chi no est unu òbrigu a nci ponni s’acentu, antzis! Faendide-ddu afortiaus s’idea chi sa presèntzia de is fèminas siat una cosa stra-ordinaria. Foras de sa normalidadi.
Su de furriai a normali sa presèntzia de espertas andat beni puru chentza ddu acapiai cun su feminismu, eh!
Bortas meda andat beni puru a ddas tzerriai “arrexonadas” cumenti si fait cun is atòbius intre òminis chi chistionant a òminis de cosa de mascus, nointamis giai gosant e s’avantagiant de una subra-rapresentatzioni in ònnia cuntestu, fintzas si no funt cumpetentis, cosa chi po is fèminas est prus difìcili (nc’at stùdius medas chi amostant chi nimancu candu funt prus cumpetentis is fèminas ddas sceberant po ddis donai palcus, rolus de importu, ecc).
Su feminismu no est unu marcu, unu brand: funt pràticas e metodologias chi un’organismu colletivu po sa colletividadi, po sa sotziedadi, ponit in campu po ndi bogai a pillu e criticai is sistemas de poderi e de gerarchias chi oprimint tzertas categorias e si furriant a struturas oprimidoras.
Unu mamentu pensau po nci passai s’ora cun su marcu “femminismo” est (no sempri est fatu cun intentu malu) fatu po chistionis de aparèntzia (pink washing), una manera po nai “tandu, sa parti nosta dd’eus fata, podeus sighiri cun su programma, chentza fai s’isfortzu de ammanniai sa rapresentatzioni, circhendi de donai boxi e visibilidadi a is categorias diferentis de s’òmini eterocis.
No est possibili, oindì, a pensai chi su mìnimu sindacali, candu est fatu chentza nci pensai beni, siat unu sinnu de progressu.
A acòlliri cun grandu tzacamanus gestus fatus tanti po ddus fai. No, no si bastat. Nosu boleus totu. E ddu boleus oi. No cras, in su benidori… Ma oi.
No si podit pensai sempri “mellus pagu chi nudda” cumenti si narat in italianu. No est diaici chi sa sotziedadi andat ainnantis.
Su pùbricu si podit sfidai, si pròpiu boleus arremonai su feminismu.
Ita ànima tenit a nci stichiri “feminismu” in su tìtulu de un’eventu, si no nosi ponit discòmudus, si no si fait benni gana de ndi furriai de fundu a susu totu is arrègulas de is raportus de poderi e de is gerarchias a partiri de su mundu culturali?!
Tocat a si ddu preguntai a s’inghitzu ita bolit nai a chistionai de feminismu in Sardinnia oi? Chi seus bivendi asuta de formas de estrativismu e opressioni de ònnia genia? E nosi ant cumbintu a nosi ndi andai de innoi e a lassai sa terra nosta a su capitali e a su stadu italianu?
Si podit fai totu eh, ma cali podit essi s’impatu si chiastionaus sceti de temas e batallas e personàgius de su passau, de prospetivas chentza liòngiu cun su presenti e cun su cuntestu?! Chentza chistionai in sardu, chentza fai pratica de decolonizatzioni de su spàtziu surbanu, sotziali e culturali?!
Po mimi podit benni chinisisiat a chistionai de feminismu innoi in Sardinnia, eh! Su problema no est cussu. Su fatu est unu: si su puntu de partèntzia no est sa cussèntzia decrarada de su privilègiu, o sa cussèntzia de s’incapacidadi a cunsiderai sa càusa sarda a intru de is batallas contras a is opressionis, totu is arrexonus chi sighint funt “discorso autorizzato”.
Est a nai chi a donai legitimatzioni, s’arreconnoscimentu de sa matèria tratada, de is fueddus e de s’ocupatzioni de unu spàtziu, su de agatai logu est permìtiu de calincuna o calincunu chi arrapresentat sa cultura dominadora.
E custu balit fintzas po is feministas italianas chi sighint a si definiri intersetzionalis o transfeministas mancari imprassint totus is batallas, francu sa sarda e sighint a disciplinai is arrexonus narendi chi no fait a chistionai de colonialismu e de ratzismu contras a su pòpulu sardu.
Figurai-si si pigaus in cunsideru eventus ghiaus de unu òmini chi fait is preguntas, detzidit de ita chistionai – mancai apat preguntau antis: in s’eventu est un òmini chi detzidit s’orientamentu – invècias de nci pensai e sceberai de si ponni a una parti, po ascurtai sceti, arreconnoscendi chi unu spàtziu feminista no est cosa de mascus a dd’ocupai.















