Apu lìgiu sa lìtera aberta de Ivan Monni in S’Indipendente, e mi parit ki s’indipendentismu sardu siat una forma jurìdica de s’indipendentismu europeu: no de polìtica. At sempri stimau banderas, àrburis, Cartas de logu, Standard ofiçialis e Repùbricas sardas scarescendi-si-ndi de su fundamentu de totu custu, est a nai su consensu de su pòpulu sardu e su bisonju de ddu rapresentai a manera dinna e, prus ki totu, indipendente. Est a nai, ponendi a pillu – torru a nai – is bisonjus e is solutzionis INDIPENDENTIS a sa cunditzioni sua. E sighendi un’elaboratzione colletiva, e no sparadas personalisticas ki andant bene po comintzai. E difatis, beni at fatu Ivan Monni a ghetai custu pisu, ma ki boleus ki ndi boghit pranta, deperus castiai a coment’est su terrinu. Ca de sinuncas totu abarrat unu bisu mancai bellu, ma de paperi. Una kimera.
Gramsci narât ki su ki nosi tocat est una “gherra de pòsida” candu seus in sa difensiva. E sa gherra de pòsida no si fait scioberendi po sa cumbata nostra su terrinu de s’avversàriu, est a nai is leis, is Costitutzionis, is Cunsillus (inui no arrenesceus nemancu a eligi unu deputau o cunsilleri ki siat).
Sa kistioni est si sa proposta de un’Assemblea costituente pothat serbiri a calincuna cosa. Oindì pensu ca no. No seus un’istadu e no seus in unu momentu rivolutzionariu. Cali fortza teneus po domandai un’Assemblea costituenti, sendi ca annus fait a como est istada declarada impòssibili a acodrai, puru? Candu eus a tenni custa fortza, poita pois scioberai una manera aici antiga, candu imoi is reformas costitutzionalis si faint interessendi genti in is proçessus parteçipativus? Deu no bollu ki Comandini o Todde detzidant nudda de su Statudu sardu. Mellus ki abarrit aici. Is batallas ki nosi dexint imoi funti atras. Depeus traballai cun sa genti a fairi cresci cussèntzia, ma po ddu fàiri dda depeus acabai de fàiri is profetas de pagu profetu, is professoris ki mai ant bintu una càtedra, e castiai sa Sardigna cun is ogus de kini bivit vidas normalis. Perifèricas, urbanas, deterritorializadas in s’imaginàriu ma beni prantadas in una Sardigna ki sufrit sa marginalidadi. In unu tempus de gherras, inue sunt mudendi a manera lestra meda totus is cunditzionis generalis ki nos’inghìriant. Cun disijus imitativus ki betint a violèntzia e frustratzioni. Sighendi scolas ki imparant cosas, literalmenti, de un’atru mundu. E cun custa propostas nosatrus seus scioberendi cust’atru mundu, ki no esistit prus.
Poita no donaus ispera? Poita no donaus logus po fairi esperièntzias liberatòrias, comenti su de torrai a pigai in manu sa limba nostra e si liberai de su blocu psico-soçiali de no dda kistionai po bregunja o po timoria? Poita a sa genti no donaus logu, invecias de donai letzionis?
Eus bidu de pagu tempus una batalla ki dd’assimbillat in sa circa de solutzionis in sa lei, est a nai su de stikiri in sa Costitutzioni italiana su prinçìpiu de s’”insularidadi”. Ma mi parit ki nemancu is billetus de is nais si ndi funti acataus. S’Istatudu ispeçiali est prenu de prinçìpius ki, a ddus ponni in pràtica, iant a bolli nai meda de prus de soberania. Ma poita no funtzionat? Ca is raportus de fortza sunt is ki funti, est a nai seus dèbilis, prus ki totu ca su pòpulu no nosi sighit. No seus bonus a mobilitai e a organizai, mancai sa letzioni de sa lei Pratobello in custu campu, cun totus is contradditzionis suas, nosi at mustrau unu caminu possìbili. Nosi at mustrau ca est possìbili a mobilitai e a organizai partis mannas de sa soçiedadi sarda.
Duncas, limba sarda praticada prus ki çerimonializada, inclusioni, istùdiu de sa soçiedadi sarda, abertura a is sinnus de su logu, ajudu a sa dibata e difusione de su mètodu democràticu de maniju de is cuntierras aintre su mundu polìticu. Mancai seu imbeçendi, ma seu arròsciu de mala manera de custas çerimònias proclamatòrias de su nudda. M’iat a praxi unu partidu indipendentista fatu de genti ki sa polìtica dda scìpiat fai, e ki no perdat tempus in bisus inùtilis, ca su tempus est pagu, e sa Sardigna est in una cunditzioni mala meda, in manus a is colonizadoris e a is theracus insoru.
Custu rexonu mi fait pensai a comenti mai s’indipendentismu est minoritàriu in Sardigna. Deu creu ki tenjat sempri gana de imparai a sa genti su ki depiant fàiri, e prus pagu gana de rapresentai is interessus de is Sardus, comentzendi de is problemas de sa vida de dònnia dii, ki sunt acapiaus meda a sa cunditzioni de dipendèntzia e semi-coloniali ki teneus. Est a nai sa poberesa, s’anneu psìkicu e su sperdimentu de sa joventudi, sa farta de domus, sa farta de impresas ki donint traballu e produsint rikesa, capaçidadi de traballu, dinnidadi personali e rèdditu.
Est sempri comenti ki s’indipendentismu tenghessit dificultadi a mòviri de su bisu a sa realidadi, a si cunfrontai cun is problemas sardus, ponendi-ddus in s’agenda sua e proponendi solutzionis. Cun ideas ke s’assemblea costituente, issu abarrat in su mundu de su bisu, mentris sa genti bivit vidas sempri prus difìtzilis. Inui is dificultadis funti sempri acapiadas a sa dipendèntzia e a su cuadru polìticu e econòmicu de therakia, cosa ki depiat donai logu meda s’indipendentismu po s’espandi.
Difatis sa cunditzioni de sa Sardigna est sa prima rexoni de s’esistèntzia etotu de s’indipendentismu sardu. Podeus torrai a fraigai un’indipendentismu nou, postu ki si moveus democraticamenti e no comenti una truma de gopais e gomais in su bixinau acanta de domu.
Imàgini: true-news.it/
