Crònica de una manifestada in Casteddu

In contu de sa manifestata de su de 27 de Gennàrgiu 2026 in Casteddu, contras a su bocidroxu chi is sionistas faint in Palestina, Cisgiordania e in is àterus istadus, contras su colonialismu, sa militaritzatzioni e sa repressioni, in Sardinna e in su mundu e pro atobiai su présidiu permanente de su comitau sardu in solidariedadi cun sa Palestina in pratza Yenne.

–—

Cantu DIGOS b’at? Cantu DIGOS a giru miu

Funt is 17:00 e agatu logu po su carru a arrodas pròpriu ananti de s’ Escape Room acantu apu traballau duus mesis una pariga de annus fait, in is pannus de un’infermiera maca po ndi fai assicai sa genti po spàssiu, po sorti bona, acostau a sa pratza de sa manifestada ca est incumentzendu imoi. 

1€ e callancuna cosa po apoderai su carru innia, non tropu ca téngiu de ita fai a is 19:00 segundu mei, e 2€ a s’amigu de su Senegal po mucadoris de paperi e un alluidori.

A is 17:05 seu po lompi in pratza Garibaldi ma no acudu a biri mancu chi ddu at genti o nono ca luegu luegu mi serrant sa mirada duus furgonis de sa Politzia de Istadu cun totu sa truma a pei, prontus a serrai sa pratza e non fai aviai a nemus in Bia Garibaldi, si cumprendit giai cun dd’una castiada lastra.

Is punnas de sa manifestada de oi funt cussas de dònnia manifestada pro sa Palestina, gherrai contras su poderi sionista in dònnia froma sua, ma oi, ddu est s’atrividu de si uniri cun su presìdiu ca addurat de 90 diis, in pratza Yenne, innui de is 18:30 a is 20:00, su comitau sardu in solidariedadi cun sa Palestina, fait atividadis difarentis pro schidai is cusciéntzias pro sa càusa de su pòpulu palestinesu, ca de 80 annus est cracau, bogau e bociu de su poderi sionista e de totus is gruvennus ca ddu sus agiudat a ddu fai, cument dei cussu americanu e italianu.

Candu lompu in pratza, non b’at genti meda, ma ciapu luegu calancunu amigu ca non bia de diora, e si feus bellas ciaciarradas. 

Su tempus passat e abellu abellu sighit a s’aciungi genti, ma s’ogu miu est sémpiri a giru, po biri e cumprendi cantus frotzas de istadu ddu at: funt medas, tropas craramenti po su tanti de manifestadoras e manifestadoris chi ddui funt.

Guàrdia de Finantza, Politzia, carabbineris bardaus pro sa gherra, in dònnia corratzu de sa pratza e in Bia Sonnino, e craramenti sa DIGOS, medas agentis spratzinaus in trumixeddas ca si ingìriant e si castiant po beni.

Sa manifestada, sa Cuestura, dd’at proibia, proite custa die est “Sa Die de sa Memòria”, totu su mesi de Gennàrgiu in Itàlia est su mesi didicau a s’arregodu de su disatinu mannu ca ant fatu is nazistas e fascistas in is annus de sa Segundu Gherra, candu nd’ant spérdiu ebreus, rom e sinti, personas cun disabilidades, chini s’est postu contras politicamenti, slavus, testimòngius de Geova, omossessuallis, e àteras minorias de etnia e religioni, una dia de caballu, nàscia in su 2000, po non si ndi scaresci mai cantu is personas ca gruvenant is istadus, cun is frotzas suas, podint essi macas e mallas.

Ma sa Cuestura at nau ca sa manifestata tzerriàda de Aforas, Comitau pro sa Palestina, Assòtziu Sardegna-Palestina, sindacaus pro is traballadorəs e comitaus de scientis difarentis, ca oi tenit sa punna de si ùniri cun su presìdiu permanente, non si podit fai, proite resurtat “una manifestada antagonista” a is àteras manifestadas de sa dia de sa memòria famada.

Sa manifestada de Chenàbura – Sardos pro Israele, dd’ant fata a mengianu, ai cudd’ora non ddu at nemus fendi àteras manifestadas. 

E is assòtzius cuncordadoris, impari cun àterus assòtzius medas e genti comuna, in pratza bandant su pròpriu, mancai chi a su prefetu non dd’’andit, ma, cravadas giai de mericeddu chitzi, ci funt totu is frotzas de istadu a ddi sis fai acatu pretziau.

Aisetaus chi sa pratza si préngiat unu pagu de prus, e candu seus 100/150, cicaus de aviai in Bia Garibaldi, ma inguni, ddu est sa Politzia ca apu apubau luegu arribbendi, e cument giai cumpréndiu, non si fait aviai.

Torraus in pratza inguni sa scena est totu de sa DIGOS, cun su rappresentanti suu, e sa corti sua, ca certat e biscòdiat a fueddus cun is piciocus prus giòvunus de s’ Assòtziu Antifascista de Casteddu e UNIGICOM, piciocas e piciocus giòvunus, cun ogus chi luxint, concas chi bisant e carenas chi si movint, ca funt in cica de ddi sis fai cumprendi is arrexonis chi tenint. 

Sa DIGOS, perou, ca funt peus de su perdusémini, depint decidi issus eita podeus o non podeus fai, ainnantis narant ca podeus atobiai su presìdiu in pratza Yenne, ma feti in trumixeddas piticas, poi àterus cumandus, nemus si depit movi de innia, poita su Cuestura at nau ca custa manifestada non si depit fai e nosu non teneus permissu de fai ‘su chi seus fendi, e issus si funt giai fendu unu praxeri mannu a si fai abbarrai inguni puru, narant.

Sa manifestada intzandus sighit innia, sa genti chi ddu est, est unu pagu giòvuna, àterus piciocheddus medas, mancu 18 annus, e unu pagu de genti mannita, ca gherrat de sémpiri contras a totus is prepoténtzias de is istadus.

Deu mi ndi depu bandai ca segundu mei téngiu sa letzioni de baddu e mi stésiu, ma candu seu in camminu, torru a cumpudai s’ora de sa letzioni e est a is otu, intza’ cicu de torrai agoa, ma Bia Bacaredda est serrada e ddu at tràficu meda.

Candu lompu a pei in pratza Garibaldi non b’at prus nemus, e fatzu conca agoa e sigu su tretu miu.

Sa dia in fatu perou, apu tentu sorti manna de fueddai cun is rapresentatis de assòtzius difarentis, ca m’ant contau eita est acuntéssiu apustis ca deu mi ndi seu bandada.

Sa gana, sa punna de arriciri su presìdiu de su comitau pro sa Palestina est manna, ma is Power Rangers funt tropus e tenint dònnia arrecabbalu po ndi sciusciai totus is atrividus, faint làcana po non fai passai a nemus de is bias uffitzialis, e intzandus unu scantu de piciocus e piciocas bintrat a fura in is arrughixeddas de su bixinau de Biddanoa, arrennescint a lompi in Bia Régina Élena e a callai in pratza Costitutzione, ma innia, ddu est s’idrante de sa Politzia, aprontau po ddu sus fai a timi beni. 

Sa bia est serrada craramenti, non si podit passai, is picioc*s cicant ajudu de unu ghiadori de unu bus de sa CTM, ca cicat de passai, e mancai chi passat issu passant is manifestadoris puru, ma sa giustìtzia, narant ca nou, non passat nemus, sighint a siddai su tràficu in citadi, po sighiri a infastidiai sa genti, cument chi sa vida non bastit, e mancai, po ponni s’opinione pùbbrica puru contras a chini manifestat.

Cun is piciocas e piciocus de Aforas, de UNIGICOM e s’assòtziu Atzione Antifascista de Casteddu, arrexonaus, si contaus is pròprius cosas, e cosas noas e m’arregodant ca pro sa die de su de 25 de Abrili faint manifestadas pro amentai sa liberatzioni de s’Itàlia de su fascismu, e pro annus, is fascistas nous ant fatu sa manifestata insoru, e pro medas tempus, perunu prefetu ddi s’at nau a is fascistas, ca podiant essi issus is “antagonistas”.

Pro mene, su deretu a manifestai depit balli sémpiri, ma custu est un esempru simpli, ca siat a depi fai arrexonai; est fàcili a pensai ca is istadus funt pighendu un àndala ca defensat una banda feti, e no est cussa de is partigianus.

Su gruvennu italianu est in cica de aprovai unu DDL nou, funt torraus a ddu craculai pròpriu sa dia de su de 27 de Gennàrgiu 2026, acantu faint cumprendi chi ddu ant a essi penorias po chini at a criticai s’operau de is sionistas in Palestina e in su mundu.

Intantis a s’Universidadi de Casteddu, pro sa die de sa Memòria, ant cumbidau Alex Bronstein professori israelianu espertu de informatica de s’Universidade de Haifa, criticau de unu pagu de genti, e callancunu est stétiu identificau de is frotzas de s’ordine presentistis a s’eventu.

Chini bidi, chini est de corumoddi contras a is bocidroxus e a sa repressioni, tenint de fai una cosa feti segundu is istitutzionis: timi.

Candu lìgiu artìculus de is giornalis sardus prus famaus is sa retza, ca contant de is manifestadas, cumpudu is cummentus de sa genti média e medas funt sémpiri is pròprius: “ma custa genti proite non manifestat pro is problemas nostus?”

Pentzu ca ai scriri certus cumentus est genti, mancai infastidiada, ca s’est agatada aintru de su carru, siddada pro unu scantu de cuartus de oras in sa ‘ia, non scit ca is chi manifestant pro sa Palestina, manifestat fintzas contras is basis militaris, contras s’afracamentu energéticu, contras su colonialismu, contras a is fàbricas de bombas, pro su deretu a tenni domus, contras a totus is prepoténtzias de is istadus, e pro is deretus de traballadoras e traballadoris, ma  s’agatant sémpiri ainnantis sa pròpriu genti armada a ddu sus minnaciai e a ddi si nai ca non depint fai cussu chi funt fendu.

E deu mi pedu, ma calli est sa punna de is gruvennus? De su gruvennu e de is prefeturas sardas puru?

Pro chini est traballendu totu custa genti pagada de is gabbellas de bosàterus, de nosu ca si tocat a pagai a su gruvennu italianu, pro chini seus bandendi a ci scavullai tempus e vidas intreas?

Proite ddu at unu tanti de frotzas de “s’òrdine”? 

Pro si fai stratallai, pro si fai a timi e pro si nai ca nosu non teneus deretus de manifestai is arrexonis nostas, ca feti issus, pagaus cun su dinai nostu, podint tenni capassidadi de si comporai carrus, domus, e fai famìllia in Sardinna, nendusia a nosu ca non teneus arrexoni a s’arrebbellai pro totu cussu chi non si bandat beni, in domu nosta e in domu de sorris e fradis cracaus, cun terras furadas e famìllias spérdias?

Pro chini est traballendu deavveras totu custa giustìtzia? Pro tie? Pro mene? Pro nosu? 

Candu biu custas cosas, mi parit ca funt contras a nosu, e mi parit ca su poderi at decìdiu ca a nosu si tocat feti a si citiri, a abbasciai sa conca e a sunfriri, e chi non ses deacòrdiu, sa giustzìtzia t’at a scrementai beni, ponendutia timoria in pitzus, e mancai, sciuscendu is relatas cun sa famìllia e sa comunidadi tua, fendutia passai cument persona pericullosa, ca est mellus a non cracullai, chi ses barros* prus de su tanti.

Custu, Ligidora Istimada, e Ligidori Istimau, est su mundu ca seus bivendi nosu, su mundu de sa narratzioni, ca si contant ca est democràticu, lìmpiu, pretzisu, allichidiu, ca s’atumbat perou cun su mundu de sa realidadi, fatu de genti impoburada, trumentada, cracada, bocia, in dd’una manera o in s’àtera, in domu sua etotu.

Donniuna e donniunu, tenit de si ponni una manu e duus puru in sa cusciéntzia, proite ci seus acabbendu sémpiri peus. E innoi aciùngiu feti duus fueddus: ICE e Mossad.

Deu non timu chi sa gherra lompat a innoi cras, proite creu ca sa gherra in domu, dda teneus giai oi: custa est gherra, contras a chini si ponit de truessu, contras a chini tenit frotzas, bideas e gana de cuncambiai su mundu chi cannoscit, cun s’ispera de ndi cuncordai unu melus, pro nosu e pro is generatzionis noas, chini at cumpréndiu ca is disatinus de aiseru funt is pròprius de oi, e batallat meda sumpepari, pro cussus chi galu no ant cumpréndiu ca sa vida no est feti sacrifìtziu e sunfriri, ca abbàsciant sa conca e si truncant sa schina, asuta se is istadus ca non faint mai is interessus de sa genti poburita che issus, siddaus in is carrus, torrendi a domu fadiaus, arrennegaus contras ai cussus ca funt manifestendi in is arrugas, ca a s’imbessi, funt donendu boxi, tempus e dinai puru, po cicai de frincai s’energia chi tenint po sanai custu mundu mallàidu.

E po essi binta, custa gherra, tenit abbisòngiu de totus is frotzas, de totus in concas, de chini creit ca su immoi e su cras, si ddu fabricaus nosu, proite is gruvennus allenus, no ant mai a fai is interessus nostus, e non podeus lassai piciocas e piciocheddus a gherrai assolus contras de is militaris in is arrugas de is citadis e de is biddas nostras.

Mi benit de si fai una pregunta, po totu cussu chi eus istudiau in is iscolas de istadu, po totu su dollori chi si seus papaus in is librus e bufaus cun is filmis ca s’ant contau de is bocidroxus de sa segundu gherra: pentzai chi tandus, giòvunus e mannus in pari, si iant essi postus de truessu, iant nau ca nou, ca non si dopiat fai, ca totu cussu chi is natzistas fuant cumbidendu, fuat faddiu, pentzai chi totus custus ca biant is crìminis si iant essi arrebbellaus, eita iat a essi sucédiu?

Iant ai pòtziu iscriri un’istòria difarenti mancai?

E mancai, tandus puru ddu iat chini sighiat a cicai de si cosiri una vida, non cumprendendu giai nudda de su mundu chi fuat bivendi, e in su interi àterus gherrànt contras a is frotzas de istadu in is bias, pighendu cropus, umiliatzionis, dennùnicas, presoni e solianesa.

E sa majoria, invécias de callai in pratza, a preni is logus prùbbricus cun is carenas unias ca divenint poderosas, invécias de s’arrebbellai e firmai totu, totu po beni, donniunu teniait de pensai a sa vidixedda sua de mandai ainnantis, pentzendi ca fintzas a candu non iat ai biu is militaris armaus in sa ‘ia, o is bombas in conca, totus is problemas, fuant àterus e mancai fuant nexi sua puru, non de is istadus, ca si ddu sus fuat creindu, tandus puru.

E imoi? Cantu genti ddu at, oi puru, ca currit e currit po cicai de aparixai una vida trota, e tupat ogus, origas, buca e coru, prenendiddus cun dònnia arratza de àlliga chi si scavulant in pitzus po non si fai pentzai e cumprendi nudda.

E deu ca in pratza bandu candu potzu, mancai chi deu puru che àteras e àterus, seu in cica de m’apetzai sa vida mia, provendu a non m’amachiai biendu sa locura de su mundu, mi ferenu candu biu ca in is pratzas ddu at prus genti armada, pagada cun su tempus miu puru, pro defensai gruvennus crìminalis e prontus a gherrai contras de mei e sorris e fradis mius etotu, ca seus in cica de s’arrebbellai ai custu mundu purdiau, de aiseru, de oi, e de cras puru.

Sémpiri e pro sémpiri Indipendèntzia, pro sa Sardinna, pro sa Palestina e pro totus is pòpulos chi dda cherent e gràtzias a chini gherrat, contras de totu e totus, pro dda arriciri.

Ant a lompi tempus mellus, cun prus bona sorti e prus pagu DIGOS a giru nostu.

---

Imàgini: A Foras (FB)