Normalizatzione de su sardu: s’esèmpiu de primore de UNIGCOM

In su panorama polìticu de partidus o movimentus cun ànima e coro in Sardigna – indipendentistas o nono chi siant – sa chistione de sa limba paret èssere semper cosa de importu. Ma si andamus poi a bìdere sa limba chi imperant in sa comunicatzione, bidimus giai giai s’italianu isceti. Is ecetziones sunt pagas a beru, e intro de custas ddoe at UNIGCOM, organizatzione de giòvunos indipendentistas chi furriat fundu a susu sa narratzione chi contat su sardu comente una limba prus che àteru de is betzos.

UNIGCOM at seberadu de impreare semper su sardu comunichende in sa retza, e po su prus finas in is interventos suos in pùblicu
. Amus resonadu de custu sèberu e de su rolu de sa limba in sa luta cun Samuele, militante de UNIGCOM.


Salude Samuele. Pro cumentzare: proit’est chi eis pigadu custu sèberu?

Salude Marco. Sa resposta est simpre meda: su sardu est sa limba nostra e dda impreamus comente una limba normale, non isceti comente uno slogan. Sa mègius manera pro gherrare pro sa limba est a dda impreare in ònnia logu e in ònnia cuntestu. Ddu tenimus puru comente règula in s’istatutu de s’organizatzione, mancari poi, intro de nois, non resessimus semper a faeddare isceti in sardu, ca est difitzile pro calencunu a ddu chistionare, però a ddu impreare a su mancu in is sotzial podet agiudare a furriare custa dinàmica.
Su rolu chi tenet custu sèberu est de importu mannu, ca si non si imperat, una limba, si nche morit e tando ònnia organizatzione chi si narat sarda e indipendentista depet imperare sa limba in manera normale, no isceti comente slogan.

Pensais chi si potzat portare a innantis una luta de liberatzione natzionale imperende isceti sa limba de su colonizadore?

A parre nostru nono. Sa limba nostra esistit e est una de is cosas chi nos contraddistinghet comente pòpulu, ònnia natzione tenet sa limba sua. Unu movimentu indipendentista depet ischìre valorizare sa limba, dda depet impreare. E sa luta pro sa liberatzione natzionale tocat a dda fàghere puru pro mèdiu de sa limba, chi est unu mèdiu ma finas unu obietivu. Bolimus chi su sardu intret in iscola comente una limba normale e in su processu de normalizatzione e ispainamentu nos auguramus de ddu bìdere semper prus in is logos pùblicu, in sa cartellonìstica, in is butegas, in is servìtzios pùblicos. Sunt totus cosas chi si alimentant s’una cun s’àtera in unu tzìrculu virtuosu.
Tocat a si mòvere como chi sa limba est galu bia, ddoe sunt galu giòvunus chi dda faeddant e tocat a nd’aprofitare.

Comente est istètia sa reatzione de chie bos sighit cando eis cumintzadu a iscriere totu in sardu?

Amus bidu chi su impreare sa limba at portadu gente meda a bìdere chi semus una organizatzione sèria chi creet a beru in su chi faet e est coerente cun su chi narat.
Ddoe at chie pensat chi gente meda su sardu no ddu cumprendet e tando tocat a chistionare in italianu, custa est po primu cosa una fàula e in prus est sa morte de sa luta, sa morte de sa gherra pro sa limba. Est una idea chi portat is personas a no imperare su sardu, a no ddu imperare comente una limba normale a intru de is organizatziones e in foras.
E poi in ue bivet sa gente chi pensat custas cosas? Non bessint in s’istrada, in is tzilleris? Non artziant a postale? Sa gente su sardu ddu faeddat, finas is giòvanos. Essis  unu pagu de Casteddu e ddos intendes. Mancari non meda meda, ma ddu chistionant, sa limba in calicuna manera dda tenent in intro.
Ddoe at pòpulos, comente is irlandesos, chi sunt postus peus de nosu, ma chircant  de recuperare sa limba issoro, nois chi sa limba dda connoschimus, galu dda tenimus , a s’imbresse, non dda impreamus.

Is datos nos narant chi in Sardigna, sa prus parte de is sardòfonos sunt persones mannas, adultos o antzianos. In giòvanos chi ddu connoschent e ddu faeddant sunt prus pagu.
Però is prus mannos, is chi dd’ant semper intèndidu e faeddadu, po su prus no ddu faeddant in pùblicu e non ddu faeddant a is giòvanos. Bois chi seis giòvanos e non semper seis crèschidos in unu ambiente sardòfonu, a s’imbresse, chircades de ddu impreare. Cal’est su rolu de is giòvanos in custa luta?

Is giòvanos sunt sa cosa prus de importu, ca una limba podet sighire a bìvere isceti si ddoe at sa gioventude chi dda faeddat. Amus tentu dificultades intro de a nois, ca ddoe fiant personas chi no ischidiant o no ischint chistionare sa limba, pro neghe de s’ambiente familiare in ue sunt crèschidos, podet acontèssere. Però s’impignu chi amus postu at portau certos militantes a si pònnere a imparare su sardu. Chie ddu connoschiat ddu chistionàt a is chi ddu connoschiant prus pagu, e custu at agiudadu meda, àteros ant fatu cursos. Est unu traballu chi amus fatu intro de nois, ma tocat a ddu fàghere finas foras de s’organizatzione. Depimus provare a fraigare momentos pro faeddare sardu intro de giòvanos. Pensu chi ddoe siat unu interessu mannu.
Custa limba dda chistionant giòvunus puru, forsis pagu, ma dda chistionant, e depimus fàghere passare s’idea chi est sa limba nostra e podet èssere sa limba de is giòvanos e no de is mannos isceti.

Una cosa est a faeddare, un’àtera est a iscrìere. Ddoe at personas chi ant faeddadu su sardu totu sa vida ma non ddu ischint iscrìere. Probblemas cun s’iscritura ais tentu bois?

A su cumintzu is chi connoschiant su sardu imperaiant su chi cononoschiat e iscridiant comente ddu teniant in conca, essiat unu pagu unu ammesturu. Tando amus domandadu a unu militante de UNIGCOM chi connoschiat sa gràfia e nos at agiudadu, e imoe imperende sa LSC tenimus una forma prus coerente de iscrìere. Impreare una grafia istandardizanda no bogat fortza a s’impreu de is variantes, ca est isceti unu istandard pro iscriere, e sunt is personas chi chistionant comente ant imparadu in domo a mantènnere bias is variantes orales. S’istandard est isceti unu impreu pro sa cumunicatzione iscrita, una manera pro unificare su sardu in sa comunicatzione. Cando chistionamus, cada unu chistionat sa variante sua.

Comente bides su benidore de su sardu?

Tèngiu isperàntzias ca ddoe at gente chi gherrat pro custa limba. Si nche ponimus prus impìnniu, podimus fàghere cosas mannas, nch’est s’àghera, nch’est su bisòngiu de gherrare, de chistionare de sèberos fundamentales chi tocat a pigare in custu caminu. Creo chi una mobilitatzione populare diat pòdere intrare in is coros e in is domos de sardos meda. Bolimus traballare pro custu. Però, si non si traballat, su benidore at a èssere semper peus.

Pro acabare, ite dias a nàrrere a is ativistas e militantes indipendentsitas chi sceberant semper s’italianu in logu de su sardu?

Isbàlliant, ca s’impreu de su sardu est fundamentale. Si chistionat semper de unidade de su pòpulu, ma su pòpulu tenet una limba e sa limba faghet unidade. Si ses sardu, non mi ddu creo chi no as sunfridu discriminatzione pro sa limba, e duncas s’impreu de su sardu est una forma de resistèntzia e de luta de ònnia die. S’errore prus mannu chi una organizatzone indipendentista podet fàghere est su de iscreditare sa limba sarda.

Si impreamus sa limba sarda comente una limba normale, is personas cumprendent “ah, duncas custos cuncetos ddos podimus esprimere in sardu puru, podimus andare a su Cunsìgiu Regionale e faeddare in sardu, podimus portare a innantis is lutas nostra chistionende in sardu”, no est isceti a nàrrere “fintzas a s’indipendèntzia”. Cussu est unu faeddu bellu, ma si totu su restu est in italianu e non ponimus mancu unu pagu de impìgnu pro sa limba, s’indipendèntzia est una cosa imaginària pro nois isceti.

Finas Gràmsci, in is literas de sa presone at iscritu de s’importu de impreare su sardu, at iscritu a sa sorre ca a non fàghere faeddare su sardu a neta sua fiat unu dannu, ca ddi firmàt sa possibilidade de ismanniare sa mente e is orizontes suos.

A parre nostru, bastat finas isceti a impreare su sardu intro de una organizatzione, ca is cosas cumintzant a cambiare. Sa chistione de sa limba est una chistione istremenada, ma sunt is cosas piticas chi faghent sa diferèntzia e podent mudare is raportos de fortza.

Gràtzias Samuele!

Gràtzias Marcu!

Google Siti Preferiti
Cumpartzi • Condividi

Lascia un commento / Cummenta

I commenti saranno sottoposti ad approvazione prima della pubblicazione.

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

Captcha in caricamento...