Sa craė pro lėgėrė custa manera de scriėrė su sardu est in bàsciu
In Beogradu e in Parìs, in Delhi Noa e in Rio de Janeiro, sa generatzionė Z nc’est calada in sa ruga poderendė sa bandela natzionalė. Aici etotu in Casteddu, Bator Morŏs meda in totuė. Custa generatzionė acudit a sa ruga provokendė unu mudonju e un’inversionė de tendèntzia in sa polìtica, ca custa est tropu purdiada. Fintzas a como est difatis dominada dae sa dereta estrema opuru ocupada de is oligarkias dereta-manca, comentė in Sardigna, faendė sa matessi polìtica siat ki s’unu siat ki s’atru ocupėnt sa cadira. Est a nâėrė una polìtica de defesa de is privilejŏs purdiadŏs. Carriereddas, amighixeddŏs postŏs a pigarė consulèntzias, dinarė, impiegŏs minorės, nisciuna politica ki provėt a su mancu a risolvėrė calincunu problema urgentė de sa gentė comuna.
S’isperu est mannu in custu momentu, e in Sardinna sa joventudė urbana e de is biddas, ki est calada in sa ruga, tenėt sa responsabilidadė de aberrėrė un’arrastu nou pro su movimentu de s’autodeterminatzionė de sa Sardinna. Su caminu est obrigadu e est cuddu seberadu in Sérbia e prima ancora in Majària, o Ungaria o comentė dda boleus tzerriarė in sardu: una Lista unitària, cumposta de gentė competentė tecnicamentė e intel·letualmentė, ca sa faina diat essėrė tostada. Custa depėt essėrė acumpanjada de sa mobilitatzionė popularė, ma cumentzada luegus. Nossi a editzionės a tipu minestra cal·lentada de mesas e mesiteddas de bòtulŏs boidŏs, eya a unu Comitadu operativu ki preparėt is listas e unu programma basadu in sa cumbata contras a s’oligarkia e a sa corrutzionė guvernendė in Casteddu e in totu sa Sardinna,. Un’oligarkia theraca de su dominadorė colonialė ki s’est atrivendė a bendėrė a stracu baratu terra, costera, bentu e menas. No est su momentu de agitarė ideologias, est su momentu de sa faina.
Dd’apŏ jaė sustènnidu ma mi parėt ki is undas de mudonju in diė de oė custu tretu inditėnt : a ndė bogarė is oligarkias corrùmpidas po morė de una mobilitatzionė lada e inuė una generatzionė noa de ativistas agatėt unu rol·liu e unu crescimentu.
S’isperu si ndė studat pagu-pagu castiendė sa situatzionė sarda, ca is formatzionės politicas sunt dil·liriendė de narçisimu e de axiu de cuntrol·lu e no parėt ki siant essendė de custu makiorė istruturalė de leaderismu de su nudda, de còpias presidentzialės, de cricas de gentė fidelė e atras cosas ki connosceus, a dolu mannu, tropu benė puru.
A dònnia manera, si calincuna ànima il·luminada tenėt gana de nosi liberarė de custa situatzionė leja meda inuė biveus, ponjat mentė a su fatu ki is movimentŏs atualės ant lassadu a una partė sa comunicatzionė “stratègica » partendė de unu çentru e tirendė a totus, ma siat in Brasilė, cun su grupu whatsapp « Esèrçitu de Lula », siat in is app impreadas in Sérbia pro mobilitarė sa gentė in totue, seus in tempus de algoritmu e de càrculu. Ki est puru prus baratu.
Moveus(nosi)ndė
CRAĖ DE LETURA
Â, â inditat una a longa, mascamentė in su tempus passau contìnuu de is verbus (ki in italianu tzèrriant “imperfetto”) e in su verbu narai.
C, c podėt èssėrė lėgida /č/ opuru /k/ e /h/ segundu sa zona de Sardigna (ke in centu, cida, cerèsia, etc.)
Ç, ç podėt èssėrė lėgida /č/ opuru /ts/ segundu sa zona de Sardigna (ke in açapu, sconçu, fàçilė)
Ė ė, podėt èssėrė lėgida /i/ opuru /e/ segundu sa zona de Sardigna (ke in identidadė, scriėrė, scirė, banalė)
Ge ge, Gi gi, podėnt èssėrė lėgidas /dz/ opuru /j/ segundu sa zona de Sardigna (ke in genealogia, gentė). In Ga ga, Go go e Gu gu faėnte semprė /gh/ (ke in perigolosu, logu, longa, etc.)
Gh, gh depėt èssėrė semprė lėgida /gh-/ in totu sa Sardigna (ke in gherra, sighirė, ghia, etc.)
J, j podėt èssėrė lėgida /gi-/ opuru /dz/ opuru fintzas /i/ segundu sa zona de Sardigna (ke in Junta, rejonė, culurjonė, etc.)
K, k depėt èssėrė semprė lėgida /-k-/ in totu sa Sardigna (comente in ke, ki, kistionė, folk), francu /h/ in Barbaja sketa.
L, l podėt essėrė lègida /b/ o /r/ o puru in atras manera in Campidanu, Sarçidanu e Sàrrabus. Comente in atras limbas meda (ke inglesu o françesu), podėt èssėrė geminada o pronunçiada sintzillamentė segundu s’impreu. Feti s’italianu e paghìssimas atras limbas tenėnt règulas fissas pro sa geminatzionė (raddòpiu) de is consonantės.
Ll, ll podėnt èssėrė lėgidas /gi-/ opuru /dz/ opuru /ll/ opuru fintzas /ts/ segundu sa zona de Sardigna (ke Cunsillu, filla, allu, ollu, etc.)
L·l l·l (L·L) o ella geminada, si depėt semprė lėgėrė ella dòpia (ke in col·letivu, Gàl·lia, ul·leras, batal·la, etc.).
Ŏ ŏ podėt èssėrė lėgida /u/ opuru /o/ segundu sa zona de Sardigna (ke in bonŏs, candŏ, domŏ, jòvanŏs, deŏ seŏ).
X, x podėt èssėrė lėgida /ž/ opuru /gh/ segundu sa zona de Sardigna (ke in paxė, nuxė, luxė, etc.)
Th, th podėt èssėrė lėgida /th/ opuru /t/ opuru /ts/ opuru /č/ segundu sa zona de Sardigna (ke in pratha, petha, thurpu, thia, therakia etc.).
A, e, i, o, u sighidas de N si podėn nasalizare si sunt sighidas de una n sighida de una vocalė /ã/ /ę/ /į/ /õ/ /u nasalė/.
Dònnia crìtica est benė arriçida!
Imàgini: geopop.it
