Torrendi a su passau

Già no est fàçili a cumprendi candu su bentu si nc’est furriau. 

In s’imbriaghera de is annus ’90 e de s’acabu de s’istòria pensâmus ca su caminu fessit deretu. In su 1991, is leis de s’Apartheid sunt abolidas e in su 1994 is primas eletzionis po totus, cali ki fessit sa “ratza” insoru, si faint in Sudàfrica. S’8 de su mese de Idas de 1991 is cuatru logus ki ant fundau s’URSS in su 1924 firmant in su padente de Belaveža, in Belarussa, unu strumentu cun ki dda sciùsciant, e a pagu a pagu is repùbricas sovièticas beças proclamant s’indipendèntzia insoru. In su 1993 in Oslo, Israelianos e Palestinesos firmant issus puru una sèrie de acòrdios po una “carta de caminu” (roadmap) faci a s’assentu de una paxe in Terra Santa. In su 1999, su parlamentu italianu votat sa lei 482 po s’àmparu de is minorias linguìsticas de cuddu Stadu. Su decenniu si serrat simbolicamente cun su biaju de su presidente françesu Jacques Chirac in Argeria de su 2001, inui si ghetat s’avisu de una “paxe de is balentes” e de unu Tratau de paxe, sendi acabada sa gherra francu-argeresa in su 1962 ! 

In is pròpius annus Homi Bhabha, unu de is prus mannus pensadoris de su postcolonial, in una pariga de librus de fungudu ke Location of Culture (1994 « Su logu de sa cultura ») e Nation and Narration (1990, « Natzione e contu ») teorizat su bisonju de s’incontru postcoloniale, est a nàrrere de s’« ibrididade » (hybridity) ke manera de ndi essire de su colonialismu, connoscendi, a su mancu simbolicamenti, su passau de violèntzia e opressione ki dd’ant marcau. Totu pariat bellu e possìbili, tandu, in is annus de sa World Music.

Ma, comenti si narat in sardu, « su cuaddu si biit a sa torrada ». 

Francesca Albanese, reladora de s’ONU po sa kistioni palestinesa, narat in custas diis etotu ca a palas, acanta o ke arresurtau de unu genoçìdiu ddoe at un’economia de su genoçìdiu: su materiale est amesturau cun su sinnu, sa pràtica cun sa paràula. E su colonialismu no est feti cultura o discursu o psicologia de su colonizau, ma puru dinai, podèriu, status, narçisismu imperialista de pòpulus intreus, privileju, fura de siendas (estratzione). E, torru a nai, dinai meda.

Sigomenti est difìçili a intzertai su momentu candu su cuaddu si nd’est torrau agoa, cumentzaus arbitràriamenti de unu presidenti françesu, Nicolas Sarkozy. Su suçu de sa kistioni est ca sa França at ocupau s’Argeria de su 1830 a su 1962, e 1,5 millionis de françesos si nci funti tramudaus, furendi is terras e sa sienda insoru a is arabbus e a is amazigh cabillus, e mantenendi po unu sèculu e trint’annus unu sistema segregau inui is europeus fiant çitadinus, e sa genti de su logu “indìgenus”, arremonaus a una parti e cun prus pagu deretus (po nai, casi nudda). S’Argeria fiat cunsiderada França, ma is argeresus nossi. Unu pagu comenti bieus oi in Palestina.  Chirac, comenti eus biu, boliat firmai sa paxi, unu Tratau ki assentessit is kistionis e aberessit a unu benidore de amistadi, partendi de su connoscimentu ki su colonialismu fiat stetiu unu crìmini. Ma, cun una trassa in su parlamentu françesu, una parte de sa dereta at stikiu un’emendamentu a iscusi in una lei françesa in su 2005, furriendi totu a fundu in susu, abetiendi ca in s’iscola e in s’universidade “tocat a donai a sa presèntzia françesa in Ultramare, e a manera particulari in s’Africa de Susu, su logu ki ddi spetat”, cuendi sa parti criminali de sa colonizatzioni. S’Argeria, fintzas a imoi, si nd’est unfrada meda. In França Sarkozy at strentaxau a pitzus de custa cosa una campànnia presidentziale de profetu ki ddu fait bessiri presidente in su 2007. Unu presidenti ki at tentu unu ròlliu fundamentali in sa gherra lìbica de su 2011 e in s’avolotu de totu su Mesuterràneu ki biveus a oindì. In Itàlia, est sa Liga de su Nord a scoberri ca a ghetai sa nexe de totu a meridionalis e imigraus pagat beni meda. In su Nord timint a perdi is privilejus ca s’Unidadi de s’Itàlia ddis at donaus (enormis): duncas in su Sud (e in Sardigna) seus ladronis, mandronis, e su fatu ki teneus totus custus problemas est curpa de comenti seus fatus. Arribat a su 25 e 30% in Lombardia e in Véneto in su 1996 impreende s’antimeridionalismu, e a su 34% in Itàlia a is europeas de su 2019, impreende su razismu neocoloniale contras a is imigraus. In Palestina, nuu de totus is relatas aintre s’Ocidenti e sa mayoria de su mundu, sa torrada comintzat prima, cun s’ocimentu de Yitzhak Rabin, sionista e grandu criminale de gherra, ma firmatàriu balente de is Acòrdios de Oslo, in su 1995. S’assassinu fiat unu de sa dereta sionista. De tandu a imoi, prus ki totu cun Netanyahu primu ministru, de su 1996, s’aprociu est sempri su matessi: nudda a issus, totus a nosatrus, fura de is terras e de is siendas, genoçìdiu. Sa scusa est casuali: podit essi una Bìbbia strocia e frastimada, opuru sa “superioridade” de su regìmini sionista, opuru ancora su fatu de essi una “Start-up Nation”, mancai no bollat nai nudda. In Rùssia, in su mayu de 2005, su presidente nou Vladìmir Pùtin at declaradu ki s’arruta de s’URSS fiat stetia “sa prus manna catàstrofe geopolìtica” de se sèculu, in s’interis ki fiat strekendi sa libertadi cecena cun una gherra de sperdimentu, e programendi sa conkista torra de is repùbricas sovièticas beças e, incapas, de s’Europa, a su mancu de sa orientali. E lassu a una parti s’América e s’Orienti, ca est su matessi.

Su colonialismu no si podit pensai kentz’e imperialismu, est a nai ki is ki cumandant, bolint tenniri su deretu e sa rexoni de cumandai. Circant in s’identidadi insoru, o in sa ratza, o in sa giamada divina, o in una “çiviltadi stravanada”,  arrastus de essi superioris. A is atrus ddus biint ke inferioris, ca ndi tenint sa neçessidadi a ddus biri aici. Is arabbus, funti “animalis umanus”, at nau su ministru israelianu, arrepetendi is pròpius fueddus de is militaris françesus in Argeria. Aici etotu, is Ucrainus funti “messayus inniorantis” e, comenti m’iat nau unu collega in Mòscua (Mosca) ananti ki andessi in Kyiv, “ita bolis circai ingunis, no ndi bogas nudda de genti aici antiga”. Ma totu custu discursu “çivilizadori”, a ita serbit ?

Serbit a s’economia, a su podèriu, a su prestiju, e est su prètziu ki pagaus a su fatu ki no cambiaus is raportus de fortza. E no arrennesceus a ddus cambiai, ca in conca si dd’ant cravada beni meda, s’idea ki, a sa fini, tenint rexoni issus.


Immagine: Pressenza

Google Siti Preferiti
Cumpartzi • Condividi

Lascia un commento / Cummenta

I commenti saranno sottoposti ad approvazione prima della pubblicazione.

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *