Dare spazio alle tesi del colonizzatore? Come distinguere una servitù coloniale da una infrastruttura – S’Imprenta

S’Imprenta – Rassegna stampa dalla colonia

Come ogni sabato mattina su S’Indipendente

Dare ispàtziu a sas tesis de su colonisadore? Comente distìnghere una servitùdi coloniale dae una infrastrutura

Sa dibata in subra a s’Einstein Telescope, de su Tyrrhenian Link, de sas rinnovàbiles, de su Data Center in su Sulcis, de su metanu, de sa petrolchìmica, de sas indùstrias de su Pranu de Rinàschida, tenent semper una dòpia prospetiva, a segunda de su puntu de innui castiaus.

Cando un’òpera est servitudi e cando est infrastrutura? Est una pregunta crae.
Pro esempru, unu binàriu e una lìnia ferroviària Aristanis-Nùgoro (cun ispropriamentos annessos) diat èssere una infrastrutura, non una servitudi. Fintzas si est fata dae una grande azienda.
In subra de sas rinnovàbiles creu chi no ddoi apant dùbbios, sunt servitudi coloniales estrativas chi favorint sas multinatzionales, mentras nois amus a pagare su dèbitu.
Sigomente su Tyrrhenian Link faghet parte de su pachetu green atuale, intrat in sas servitudi issu etotu.
Una transitzione bòlida e programada dae sos sardos, portada a in antis cun sas comunidades energèticas, a favore de sos sardos, diat àere tentu totu un’àteru sensu e diat èssere istada acolta meda diversamente.

Propongo custa definitzione: s’elementu chi contradistinghet is servitudi coloniales dae is infrastruturas est s’estratzione de is risursas in càmbiu de nudda o de pispisalla, in unu raportu intra de non uguales e cun tratos coercitivos.

S’Indipendente custa chida at retzidu una proposta de publicatzione de un’artìculu: l’amus refudadu.

Su cuntestu est cuddu in ue una sèrie de artìculos de giornales italianos est costruende s’imàgine de una Sardigna antirinnovàbiles, rea de blocare sos pranos italianos, de èssere retrògrada e antimoderna, de èssere “no watt”.
In unos cantos casos, dae S’Indipendente amus rispostu, pro esempru cun custu artìculu rivoltu a su giornale Domani (“Una risposta al giornale Domani a proposito dei “ritardi” della Sardegna sulle rinnovabili“), e in cust’àteru (“Li chiamavano Pìsciatinteris, la stampa coloniale italiana scatenata contro la Sardegna – S’Imprenta“) in ue recensìa una rassegna stampa de giornales italianos chi eseguìant totus sa matessi mùsica, bene orchestrada.

Ma benimus a su puntu. In sighida de s’artìculu bessidu in su blog de Beppe Grillo, firmadu dae Marco Bella (“Basta! Basta! Basta estintori nei musei e basta pale eoliche!“), apo replicadu cun custu artìculu (“Risposta a Marco Bella del blog di Beppe Grillo, a proposito dei Comitati sardi“), in su matessi tempus pedende a s’autore de si fàgher portaboghe pro sa republicatzione in su matessi ispàtziu.
Custa ocasione mi pariàt bona pro fàghere connòschere, in fines, a unu pùblicu italianu su puntu de bista de sos sardos in subra de sa chistione chi nos pertocat.

Custu ca, mentras sos letores de S’Indipendente connoschent bene meda sas tesi de Bella (in Sardigna ddoi at unu dibatu cuotidianu chi durat dae su nessi bator annos), su matessi no si podet nàrrere de sas tesi de sos comitados sardos, chi sunt isconnoschidas in Itàlia. Sa rèplica mea teniat sensu petzi si rivolta a sa matessi audience chi at lìgiu s’artìculu de Bella in su blog de Grillo, pro fàghere intendere a su matessi pùblicu sa de duas campanas.

Apo iscritu diretamente fintzas a su blog de su còmicu, pedende sa publicatzione, ma no apo retzidu risposta. Sas tesi de sos sardos no depent èssere contadas in continente, depet colare petzi su messàgiu mediadu dae parte de giornalistas chi no ischint nudda de cosas sardas e chi istortzint malamente a impreu e consumu insoro sos puntos de bista nostros.

Beppe Grillo, unu tempus dae sa parte de sos comitados, custa borta si agatat dae sa parte de sas mannas multinatzionales. Probabilmente sa bortada est sutzèdida cando at calificadu a Draghi comente grillinu. Su matessi Draghi chi dae pagu at ammitidu, in sighida de sos dazios de Trump, chi abisongiaat isvilupare sa domanda interna, e chi fiat istadu un’errore de truncare sos salàrios pro chistiones de competitividade internatzionale. Duncas amus salàrios bassos non pro chistiones de mercadu, ma pro unu pranu polìticu bene pretzisu. “Siguru chi ddoi at una gherra de classe, ma est sa classe mea, sa classe arrica, chi est faghende sa gherra, e semus binchende”, iat ammitidu carchi tempus a oe su miliardàriu Warren Buffett.

Sena chi nos esseret dadu perunu riscontru in subra de sa non publicatzione in su blog de Grillo, retzimus una e-mail dae parte de Marco Bella chi nos pedit de publicare in S’Indipendente sa contra-rèplica a s’artìculu miu. Iscriet in paris cun unu grupu de «iscientziados e iscientziadas, ativistas “Energia pro s’Itàlia”» e comente tales ant rispostu cun nùmeros fridos. Ma suta de s’abba essit a pillu un’aprociu polìticu meda coloniale.

A si mutire «iscientziados e iscientziadas» contat meda in subra de su modu de si presentare. In sa coa de su dibatu de su 2020 sa iscièntzia benit tirada in ballu pro dare unu tocu de infallibilidade a sas tesi insoro, e ponere sos interlocutores in positziones contra-iscientìficas. In realidade, sas tesi insoro sunt meda prus polìticas de su chi bolent fàghere crere. Su trucu funtzionat fintzas a cando non benit iscobertu. In Sardigna amus su Comitadu iscientìficu pro s’insularidade in costitutzione, chi faghet batallas pro nudda iscientìficas, ma totus polìticas.

Dae sa parte mea, apo sighidu s’aprociu de sas iscièntzias polìticas, cun sos nùmeros de s’economia, in subra de sos datos de Terna, e analizados cun sos istrumentos de sa politologia e de sa comunicatzione.

No amus publicado in S’Indipendente sa contra-rèplica a s’artìculu miu iscrita dae sos iscientziados e dae sas iscientziadas, mi nde assumo sa responsabilidade. S’artìculu est istadu publicado duncas in su situ energiaperlitalia.it.

Su cunfrontu est in duos pranos diferentes, sas chistiones polìticas espostas dae me no ant tentu peruna resposta sustantziale, si non pro una proposta a sa fine de s’artìculu, chi amus a bìdere, ma chi sonat comente una compensatzione modesta, chi si podet calificare a intro de un’apròciu coloniale.
In generale, sas tesi de cudd’artìculu sunt notas pro chie, comente sos letores nostros, est in custu fronte dae paritzos annos.
Las resumo inoghe in curtzu:

  • sa netzessidade de decarbonizare sa produtzione de energia elètrica (in subra de sa cale semus de acòrdiu)
  • s’arribu de su metanu (chi no est dèvidu a s’allentamentu de sas rinnovàbiles, ma est presente giai dae su decretu de su 2022 e faghet parte de su pranu de dismissione dae su carbone rivendicadu dae Todde etotu, in calidade de bisu-ministra in su guvernu Draghi)
  • su maxi eòlicu chi netzessitat de prus pagas palas (tesi nota, s’istallat su mini eòlicu chi si resessit a istallare in sas zonas industriales, ue e si ddoi at bentu, e si puntat in subra de s’idroelètricu e àteras fontes energèticas rinnovàbiles)
  • unu istùdiu de su Svimez chi istimat in 13.000 sos postos de traballu istàbiles chi si diant creare (noto)
  • su pranu de su Politécnicu de Milanu, Sardigna 100% rinnovàbile (noto)
  • una proposta de compensatzione de iscàmbiu fiscale (tesi nota)

Totu sos puntos sunt notos, notamus de ogna manera chi no chistionant de s’idroelètricu e de s’idrògenu. Su pranu de su Politécnicu de Milanu, publicado a martzu de su 2025, si est agatadu a fàghere sos contos cun sa realidade pagas cantas chidas a pustis. Su blackout ispagnolu de su 28 de abrile de su 2025 est istadu unu crash test de gasi, un imprevistu sistèmicu chi de fatu at imbechidu in antis de tempus sas istimas de s’istùdiu, ammustrande cantu sa vulnerabilidade immediata de sa retza biagget prus a lestru de sos modellos teòricos de transitzione (a propòsitu, proite est istada isseberada pròpiu sa Sardigna?). Su blackout at postu una pregunta manna in subra de sa capatzidade de modernizare sas retzas intro de su 2030; e a pustis ddoi est s’isprecu mannu de energia solare de sa beranu de su 2026, ue in Germània, pro mori de sa subraprodutzione, unos cantos economistas energèticos ant pediu a sos tzitadinos de istasare sos impiantos, e dae ue essit a pillu unu problema mannu de conservatzione de energia dae su perìodu de sa regorta de beranu/istiu a s’ierru marriu, ue diat podere sulare pagu bentu, comente est sutzèdidu in s’Europa tzentrale in su 2024 e in su Regnu Unitu in su 2021, ue s’est creadu su tèrmine “sicidade eòlica”. Sas baterias BESS sunt disinnadas pro sa regulatzione de ogna die (pro compensare s’intermitèntzia die/notte), ma no podent risòlvere s’istocàgiu interstagionale.

Su pranu de su Politécnicu in cale manera risòlvet una eventuale sicidade eòlica invernale in subra de iscala continentale?

Custos problemas depent èssere afrontados, non cuados suta de una fògia de figu ideològica (sa tecnologia est pronta?), e pònnere sas chistiones non significat èssere contràriu, ma petzi chi non totu sos contos sunt istados fatos, e chi si procedet in dònnia manera in unu terrenu in ue bessit a pillu una zona grigia de improvisatzione.

S’artìculu de sos iscientziados e de sas iscientziadas raportat ancora chi in su pranu de su Politécnicu si previdet unu “rispàrmiu in bulleta pro una famìlia tipu de su 20% (unos 80 €/annu in subra de una bulleta mèdia de 400 €)”. Custa afermatzione no diat pàrrere bera, dadu chi atualmente sa bulleta de sos consumadores benit carculada in subra de su PUN a livellu de Istadu e non de su prètziu zonale, e su PUN est galu meda influentzadu dae su prètziu de su gas.

Cuasi totu s’artìculu ispinghet in subra de sa netzessidade de sa transitzione, argomentande cun istùdios e ipòtesis, e in subra de custu paret chi no siat istadu cumpresu s’intrego messàgiu de s’artìculu meu pretzedente.

In subra de sa netzessidade de fàghere sa transitzione, sos comitados (a su nessi sa majoria) e sos iscientziados sont de acordiu: sa diferèntzia est in su “comente” la fàghere.

Su Sud, sa Sitzìlia e sa Sardigna produtzent pro totus?
Sa produtzione est in manos de sas multinatzionales?
A chie andant sos vantàgios econòmicos?
Àreas idòneas o superfìtzies de istallatzione?
Sos territòrios tenent boghe in capìtulu o sufrent sas detzisiones e sos pranos detados dae s’artu?

S’artìculu de sos iscientziados e de sas iscientziadas in sustàntzia no rispondet a sas chistiones polìticas chi aia postu. Evidèntziant s’istùdiu de sa Svimez in subra de sas ricadutas ocupatzionales e propònent de sas compensatziones.

Sa chistione ocupatzionale de sa Svimez no contat nudda de nou, antzis, est una de cussas argomentatziones chi faghet sonare s’allarme ruju, ònnia colonizatziòne est istada acumpangiada dae una propaganda comente custa. In sos annos ’60 ant proponidu su Pranu de Rinàschida, cun su slogan «In sa Rinàschida ddoi est unu postu fintzas pro tie», a pustis modificadu ca creaiat tropu ispetativas. Ischimus comente est acabada: acabados sos fondos, sas aziendas ant tancadu e ant batidu sos macchinàrios a su Nord, mentras est torrada a creschere s’emigratzione de sos giòvanos sardos, pro mori de sas ispetativas creadas e a pustis mancadas.

Ddu ant fatu cun sas bases militares in sos decènnios colados, ma sos dannos a sas costas, cun sos bombardamentos e sos esperimentos cun su torio e s’urànio impoveridu, ant creadu e creant disastros ambientales e dannos econòmicos (pro impreare su matessi limbàgiu de su business-first) a su turismu. Galu s’Aster30 dispersu duos annos a oe in sos mares de Quirra no est istadu agatadu.

Pro s’Einstein Telescope, basende·si in subra de un’istùdiu de s’Ocse, commissionadu dae su guvernu italianu, ant prumissu prus de 36.000 postos de traballu: ite figura bi faghent sos 13.000 de sas rinnovàbiles? De seguru, fintzas cussu datu de s’E.T. no significat nudda, si no si intrat in sos detàllios de su chi abarrat in Sardigna e de su chi benit prodùsidu dae foras pro sas vàrias forniduras e de cali mansioni si podet faghere de remoto.

E a pustis, in s’artìculu non podet mancare su mantra de sa Sardigna incuinadora ca produit su 64% de energia elètrica dae carbone. Tocat a reconnoschere chi pro sa prima borta si ammitet chi agiumai su 50% de sa quota de sos consumos elètricos nostros benit dae fontes rinnovàbiles, e chi semus a in antis respetu a s’Itàlia, mentras Il Foglio galu carchi die a oe iscriviat chi semus sos peus de Itàlia.

Mentras ddu ammitent, isbagliant sos càrculos: «est una de sas regiones italianas cun sa prus arta quota de consumos elètricos cobertos dae fontes rinnovàbiles (24% in su 2022, superiore a sa mèdia natzionale de su 18%)», ma luego a pustis iscrient chi «Sas rinnovàbiles in custu momentu in Sardigna sì e no faghent su 50% de sa currente elètrica chi sos sardos etotu consumant.» Sos duos datos non torrant, ma iscrivende «in custu momentu», non ischimus a cale momentu si riferiscant. Sa realidade istat unas cantas rigas a suta: «cuota de energia rinnovàbile in subra de sos consumos totales (non petzi elètricos) s’atestat a su 24%», est a nàrrere chi su 24% includet non petzi sos consumos elètricos, e su 50% includet sceti is comsumos eletricos. Ant fatu una svista, podet capitare.

Sa cuntzessione tenet durada curtza, si movet sena lògica, ma tenimus unu dadu: mentras ammitent chi sa mèdia nostra est superiore a sa italiana, obligados a pustis de s’artìculu miu in ue ammustraia sos datos, sighint cun su mantra de sa Sardigna in ritardu.

Proite torrant luego a valutare sa quota in subra de sa base de sa produtzione (de sa cale agiumai su 40% benit esportada in Itàlia) e non in subra de sos consumos internos. Pro isviare dae custu gap lògicu, propònent una similitùdine istrana cun s’esportatzione de sa produtzione vitivinìcola, chi diat àere «impatos ambientales de importu».

Su paragone cun s’esportatzione de su binu no torrat po nudda, dadu chi perunu decretu italianu at impostu una quota mìnima produtiva de binu, mentras Pichetto Fratin at impostu s’istallatzione mìnima de 6.2 GW dae su 2021 a su 2030 (cuddos pretzedentes a su 2021 non benint contados) e de fatu no amus sa tzertesa chi, lòmpida cussa quota, sas autorizatziones s’ant a firmare, dadu chi si detzidet de borta in borta in una giungla de normativas e sentèntzias.

Su burden sharing (est a nàrrere sa quota de sos 6.2 GW chi pertocat sa Sardigna) non est istadu detzisu in s’ìsula, pro custu sos ritardos sunt carculados in subra de sos pranos coloniales calados dae s’artu. Est unu ritardu basadu in subra de una detzisione polìtica esògena.

Po acabare, sa proposta de Mauro Romanelli, de su grupu de sos iscientziados e de sas iscientziadas, prevedet compensatziones pro mèdiu de s’«iscàmbiu fiscale» intre IVA, IRAP e IMU, cun su cale sas impostas de sa produtzione rinnovàbile diant dèpere abarrare in Sardigna.

Spoiler: custu mecanismu in Sardigna est debilìssimu e gènerat antzis problemas.

A sa Sardigna, segundu s’Istatutu ispetziale, galu ddi pertocat giai su 70% de s’IRPEF e su 90% de s’IVA, ma incassat s’Istadu italianu, chi a pustis diat dèpere restituire su chi est dèvidu a s’ìsula. Paritzos decènnios a oe, in sighida de un’istùdiu de sos indipendentistas, si est iscobertu chi s’Itàlia non pagaiat cussu dinari a sa Sardigna. Soru at incumentzadu sa vèrtentza de sas intradas, cun sa cale sa Regione atzetat de si acollare su costu intreu de sa sanidade, ma s’Itàlia non restituat su dinari a s’ìsula. Petzi a pustis de paritzos annos e paritzas vèrtentzas nos at cuntzèdidu una tzifra meda prus bassa de su chi fiat dèvidu. Periodicamente s’oberit una vèrtentza de intradas noa, s’Istadu italianu est cronicamente morosu in sos cunfrontos de sa Sardigna e s’àplicat unilateralmente unu iscontu.

De ònnia manera, sa proposta de Romanelli est cussa de ispostare sas impostas dae s’Iva (teoricamente incassada dae s’Istadu) a s’Irap (incassada dae sas regiones) e a s’Imu (incassada dae sos comunes), pro avantagiare sos territòrios. Su problema est chi custa proposta diat pòdere andare bene pro sas regiones a istatutu ordinàriu, in ue s’Istadu incassat realmente s’IVA. Si abasciamus s’IVA in Sardigna, a sa cale pertocat su 90%, diamus àere una pèrdida neta, mescamente cunsiderende chi s’Irap e s’Imu tenent limites màssimos.
Duncas, est una proposta autogòl pro sa Sardigna.

Custu est unu de sos motivos pro sos cales a si ocupare de chistiones sardas pedet una connoschentzia ispetzìfica istòrica, giurìdica, econòmica, polìtica e sotziale de su logu. Non bastat a àere un’amigu sardu connotu in vacàntzia pro si sentire in diritu de nos detare sos còmpitos pro domo (custa ùrtima frase est riferida a àteras discussiones chi sunt sutzèdidas de a beru, non est destinada a sos iscientziados e a sas iscientziadas).

Sas resones de sos sardos sunt polìticas e econòmicas e sunt prus fortes de cale si siat tecnicismu chi cuat un’apròtziu polìticu coloniale, custa est sa beridade. Ma custa prospetiva non benit cunsiderada, sigomente cale si siat tentativu de divulgatzione de custu apròtziu in Itàlia benit tzensuradu sena remèdiu: asetados in sas poltronas còmodas, mirande dae s’artu una mapa, ant a sighire a nos nàrrere cales sunt sas prioridades nostras, ite depimus fàghere, in cale manera ddu fàghere e cun cales tempos. Totu acumpangiau dae unu tonu de paternalismu chi lusingat: ddu faghent pro nois, chi galu non cumprendemus.

Ghetto una sfida: sunt prontos sos iscientziados e sas iscientziadas a fàghere pressione in subra de su guvernu pro frunire incentivos e lees pro sas comunidades energèticas?

Sigomente est s’ùnica solutzione atzetàbile, sos ritardos (de su guvernu istatale e regionale) diant dèpere èssere misurados in custu sensu: in sa mancàntzia de una legislatzione e de incentivos realmente bàlidos.

Torramus a sa rassegna de s’istampa dae sa colònia, pustis de duas chidas de ferias, colligo inoghe sos puntos printzipales chi sunt sutzèdidos in custas chidas, cosas meda de importu:

Torrada in segus de sa Regione in subra de s’interventu deretu in su capitale de sos aeroportos F2i e sa Finàntzia collit in sa Regione sa documentatzione, segundu sas inditatziones de sa Corte de sos Contos

Iscrivet s’Unione Sarda: “Achisidos dae sa Guàrdia de Finàntzia sos documentos in subra de s’ipòtesi de fusione de sos aeroportos sardos. Sos militares de sas Fiammas Grogas, in sas ùrtimas chidas, si diant èssere presentados diferentes bortas in unos cantos ufìtzios de sa Regione e de àteros entes pùblicos de s’ìsula – suta diletura de sa Procuradoria regionale de sa Corte de sos Contos – pro otènnere sas còpias de sos Atos pùblicos chi pertocant sa privatizatzione de s’iscallu de Casteddu-Elmas, gestidu dae sa Sogaer, sotziedade controllada pro prus de su 94,45 pro chentu dae sa Càmera de Cummèrtziu de Casteddu e Aristanis.”

De ogna manera, “su rinvio a su 2027 de sos 30 milliones de èuros dae parte de sa Regione Sardigna non blocat su progetu de F2i pro creare una retza ùnica de sos aeroportos de Casteddu, Olbia e s’Alighera.” (L’Unione Sarda)


Àreas FER: su Consìgiu de Istadu sarvat su decretu de su 2024

Dae Novalisforum: “Torrat in vigore su decretu ministeriale chi detat sos critèrios pro identificar sas àreas idòneas e non idòneas pro s’istallatzione de impiantos eòlicos e fotovoltàicos in Itàlia. Su Consìgiu de Istadu at acollidu s’apellu propòsitu dae su Ministeru de s’Ambiente e de sa Seguridade Energètica, dae su Ministeru de sa Cultura e dae su Ministeru de s’Agricoltura, e at riformadu sa sentèntzia cun sa cale un annu a oe su TAR de su Làtziu aiat botzadu una parte de su decretu de su Ministru de s’Ambiente e de sa Seguridade Energètica de su 21 de làmpadas de su 2024, adotadu in acordiu cun su Ministru de sa Cultura e cun su Ministru de s’Agricoltura.” (Novalisforum)


Sentèntzia n. 127/2026 de sa Corte Costitutzionale: no a su consumu de su solu cun su fotovoltàicu

Dae s’Istùdiu Desav: “Su divietu de istallatzione de impiantos fotovoltàicos cun mòdulos collocados a terra in sas zonas classificadas agrìculas dae sos pranos urbanìsticos vigentes, introduidu dae s’art. 5, commas 1 e 2, de su D.L. n. 63/2024 e cunfirmadu dae s’art. 2, comma 2, primu perìodu, de su D.Lgs. n. 190/2024, sùperat sa verìfica de costitutzionalidade”. (Studio Desav)


Sotziedade energètica regionale, eja de sa Giunta a sas fainas de costitutzione

Dae su situ de sa Regione: “Sa Giunta regionale, subra proposta de s’assessore de s’Indùstria Emanuele Cani, at dadu s’eja a fainas ulteriores finalizadas a sa costitutzione de sa Sotziedade Energètica de sa Sardigna. S’istitutzione rintrat in su pranu de su Programma Regionale de Isvilupu 2024-2029, chi identìficat in sa Sotziedade Energètica un obietivu estratègicu indiritzadu a afortiare su ruolu de sa Regione in sa pianificatzione, gestione e regulatzione de su sistema energèticu”. (Regione Sardegna)

Il dibattito sull’Einstein Telescope, sul Tyrrhenian Link, sulle rinnovabili, sul Data Center nel Sulcis, sul metano,  sulla petrolchimica, sulle industrie del Piano di Rinascita, ha sempre una doppia prospettiva, a seconda del punto di vista.

Quando un’opera è servitù e quando è infrastruttura? 
È una domanda chiave.
Ad esempio, un binario e una linea ferroviaria Oristano-Nuoro (con annessi espropri) sarebbe una infrastruttura, non una servitù. Anche se fatta da una grande azienda.

Sulle rinnovabili, per come è stata impostata la “transizione”, credo che non ci siano dubbi, sono servitù coloniali estrattive che favoriscono le multinazionali, mentre noi pagheremo il debito.
Siccome il Tyrrhenian Link fa parte del pacchetto green attuale, rientra nelle servitù anch’esso.
Una transizione voluta e programmata dai sardi, portata avanti con le comunità energetiche, a favore dei sardi, avrebbe avuto tutto un altro senso e sarebbe stata accolta molto diversamente. I soldi del PNRR ci sono ora, non dieci anni fa.

Propongo questa definizione: l’elemento che contraddistingue le servitù coloniali dalle infrastrutture è l’estrazione delle risorse in cambio di nulla o di briciole, in un rapporto tra non uguali e con tratti coercitivi.

S’Indipendente questa settimana ha ricevuto una proposta di pubblicazione di un articolo: lo abbiamo rifiutato.
Il contesto è quello in cui una serie di articoli di giornali italiani sta costruendo l’immagine di una Sardegna antirinnovabili, rea di bloccare i piani italiani, di essere retrograda e antimoderna, di essere “no watt”. 

In altri casi, da S’Indipendente abbiamo risposto, ad esempio con questo articolo rivolto al giornale Domani (“Una risposta al giornale Domani a proposito dei “ritardi” della Sardegna sulle rinnovabili“), e con quest’altro (“Li chiamavano Pìsciatinteris, la stampa coloniale italiana scatenata contro la Sardegna – S’Imprenta“) in cui  recensivo una rassegna stampa di giornali italiani che eseguivano tutti la stessa musica, ben orchestrata.

Ma veniamo al dunque. In seguito all’articolo apparso sul blog di Beppe Grillo, a firma di Marco Bella (“Basta! Basta! Basta estintori nei musei e basta pale eoliche!“) ho replicato con questo articolo (“Risposta a Marco Bella del blog di Beppe Grillo, a proposito dei Comitati sardi“), contemporaneamente chiedendo all’autore di farsi portavoce per la ripubblicazione su quello stesso spazio.

Questa occasione mi sembrava buona per far conoscere, finalmente, ad un pubblico italiano il punto di vista dei sardi sulla questione che ci riguarda.

Questo perché, mentre i lettori de S’Indipendente conoscono benissimo le tesi di Bella (in Sardegna c’è un dibattito quotidiano che dura da almeno quattro anni), altrettanto non si può dire delle tesi dei comitati sardi, che sono sconosciute in Italia.
La mia replica aveva senso solo se rivolta alla stessa audience che ha letto l’articolo di Bella sul blog di Grillo, per fare sentire allo stesso pubblico la seconda campana. 

Ho scritto direttamente anche al blog del comico, chiedendo la pubblicazione, ma non ho ricevuto risposta. 
Le tesi dei sardi non devono essere raccontate in Italia, deve passare solo il messaggio mediato da parte di giornalisti che non sanno nulla di cose sarde e che distorcono malamente a loro uso e consumo i nostri punti di vista.

Beppe Grillo, un tempo dalla parte dei comitati, questa volta si trova dalla parte delle grandi multinazionali. Probabilmente la svolta è avvenuta quando ha qualificato Draghi come grillino.
Lo stesso Draghi che recentemente ha ammesso, in seguito ai dazi di Trump, che bisognava sviluppare la domanda interna, e che era stato un errore comprimere i salari per questioni di competitività internazionale. Quindi abbiamo salari bassi non per questioni di mercato, ma per un piano politico ben preciso.
“Certo che c’è una lotta di classe, ma è la mia classe, la classe ricca, che sta facendo la guerra, e stiamo vincendo”, ammise qualche tempo fa il miliardario Warren Buffet.

Senza che ci venisse dato riscontro sulla non pubblicazione sul blog di Grillo, riceviamo una email da parte di Marco Bella che ci chiede di pubblicare su S’Indipendente la controreplica al mio articolo.
Scrive insieme ad un gruppo di «scienziati e scienziate, attivisti e attiviste “Energia per l’Italia”» e come tali hanno risposto con freddi numeri. Ma sottotraccia emerge un approccio politico fortemente coloniale.

Nominarsi «scienziati e scienziate» racconta molto sul modo di porsi. Sullo strascico del dibattito del 2020 la scienza viene tirata in ballo per dare un tocco di infallibilità alle loro tesi, e porre gli interlocutori sulle posizioni antiscientifiche.
In realtà le loro tesi sono molto più politiche di quello che vogliono fare credere. Il trucco funziona finché non viene messo a nudo. 
In Sardegna abbiamo il Comitato scientifico per l’insularità in costituzione, che fa battaglie per niente scientifiche, ma tutte politiche.

Dal canto mio, ho seguito l’approccio delle scienze politiche, con i numeri dell’economia, basati sui dati di Terna, e analizzati con gli strumenti della politologia e della comunicazione.

Non abbiamo pubblicato su S’Indipendente la controreplica al mio articolo scritto dagli scienziati e dalle scienziate, me ne assumo le responsabilità. L’articolo è stato quindi pubblicato sul sito energiaperlitalia.it.

Entriamo quindi nei contenuti.
Se da un lato nell’articolo ripetono le solite tesi, come un bot in loop, continuano a rivolgersi a degli ipotetici “comitati antirinnovabili”, non tenendo conto di quanto già ho dimostrato nell’articolo precedente, cioè che i comitati non sono contro le rinnovabili (rimando all’articolo precedente, non ripeterò le argomentazioni); dall’altro il confronto è su due piani diversi: le questioni politiche da me esposte non hanno avuto sostanziale risposta, se non per una proposta alla fine dell’articolo, che vedremo, qualificabile anch’essa entro un approccio coloniale e che non ha senso in Sardegna. Glissano completamente su tutte le Questioni da me aperte perché ritenute secondarie.

Dunque ripetono le solite tesi, note e stra-note per chi, come i nostri lettori sanno, sta su questo fronte da parecchi anni.
Le riassumo qui:

– la necessità di decarbonizzare la produzione di energia elettrica (su cui siamo d’accordo)
– l’arrivo del metano (che non è dovuto al rallentamento delle rinnovabili, ma è presente già dal decreto 2022 e fa parte del piano di dismissione del carbone rivendicato da Todde stessa, in qualità di viceministra nel governo Draghi)
– il maxi eolico che necessita di meno pale (tesi nota: si installa il mini eolico che si riesce ad installare nelle zone industriali, dove e se c’è vento, e si punta su idroelettrico e altre fonti energetiche rinnovabili)
– uno studio dello Svimez che stima in 13.000 i posti di lavoro stabili che si creerebbero (noto)
– il piano del Politecnico di Milano, Sardegna 100% rinnovabile (noto)
– una proposta di compensazione di scambio fiscale (tesi nota, analizziamo sotto)

Notiamo tuttavia la grave assenza dell’idroelettrico e dell’idrogeno nel quadro.
Il piano del Politecnico di Milano, pubblicato a marzo 2025, si è trovato a fare i conti con la realtà, pochissime settimane dopo. Il blackout spagnolo del 28 aprile 2025 è stato un vero e proprio crash test, un imprevisto sistemico che ha fatto invecchiare precocemente le stime dello studio, evidenziando quanto la vulnerabilità immediata della rete viaggi più veloce dei modelli teorici di transizione (a proposito, perché è stata scelta proprio la Sardegna?).
Il blackout ha posto un grosso interrogativo sulla capacità di modernizzare le reti entro il 2030; e poi c’è da tenere conto del grande spreco di energia solare della primavera 2026, in cui in Germania, causa sovrapproduzione, alcuni economisti energetici chiesero ai cittadini di spegnere gli impianti; emerge un grosso problema di accumulo e conservazione di energia dal periodo della raccolta di primavera/estate al magro inverno, in cui potrebbe soffiare poco vento, come successe nel centro Europa nel 2024 e nel Regno Unito nel 2021, e in cui si coniò il termine “siccità eolica“. Le batterie BESS sono progettate per la regolazione giornaliera (compensare l’intermittenza giorno/notte), ma non possono risolvere lo stoccaggio interstagionale.
Il piano del Politecnico in che modo risolve una eventuale siccità eolica invernale prolungata, su scala continentale?

Questi problemi vanno affrontati, non nascosti sotto una foglia di fico ideologica (la tecnologia è pronta?), e porre le questioni non significa essere contrario, ma solo che non tutti i conti sono stati fatti, e che si procede comunque in un terreno di in cui emerge una zona grigia di improvvisazione.

L’articolo degli scienziati e delle scienziate riporta ancora che nel piano del Politecnico si stima un «Risparmio in bolletta per una famiglia tipo del 20% (circa 80 €/anno su una bolletta media di 400 €)».
Questa affermazione non apparirebbe veritiera, dato che attualmente la bolletta dei consumatori viene calcolata sulla base del PUN a livello statale e non del prezzo zonale, e il PUN è ancora fortemente influenzato dal prezzo del gas.
Di questo, l’articolo degli scienziati e scienziate, sembra non tenerne conto, eppure è un dato noto a tutti quanti.

Quasi tutto l’articolo spinge sulla necessità della transizione, argomentando con studi e ipotesi, e su questo sembra che non sia stato colto l’intero messaggio del mio articolo precedente, senza apportare nuove argomentazioni valide: sulla necessità di effettuare la transizione, comitati (almeno la maggior parte) e scienziati sono d’accordola differenza sta nel “come” farla.

Il Sud, Sicilia e Sardegna producono per tutti? 
La produzione è in mano alle multinazionali?
A chi vanno i vantaggi economici?
Aree idonee o superfici di installazione?
I territori hanno voce in capitolo o subiscono le scelte e i piani dettati dall’alto? 

In particolare, i comitati hanno proposto le comunità energetiche, invece che le multinazionali, come lasciano intendere gli scienziati e scienziate.

L’articolo degli scienziati e delle scienziate evidenzia lo studio Svimez sulle ricadute occupazionali, 13.000 posti di lavoro.

La questione occupazionale della Svimez non racconta niente di nuovo, anzi, è una di quelle argomentazioni che fa suonare l’allarme rosso: qualsiasi colonizzazione è stata accompagnata da una propaganda simile.
Negli anni ’60 proposero il Piano di Rinascita, con lo slogan «Nella Rinascita c’è un posto anche per te», poi modificato perché creava troppe aspettative. Sappiamo com’è finita: terminati i fondi, le aziende chiusero e portarono i macchinari nel nord, mentre riesplose l’emigrazione dei giovani sardi, date le aspettative create e poi mancate.

Lo fecero con le basi militari nei decenni scorsi, ma i danni alle coste, con i bombardamenti e gli esperimenti al torio e all’uranio impoverito, hanno creato e creano dei disastri ambientali e danni economici al turismo (per usare lo stesso linguaggio del businessfirst). Ancora l’Aster30 disperso l’anno scorso nei mari di Quirra non è stato ritrovato.

Per l’Einstein Telescope, basandosi su uno studio dell’Ocse, commissionato dal governo italiano, hanno promesso oltre 36.000 posti di lavoro: che figura ci fanno i 13.000 delle rinnovabili?
Ovviamente anche quel dato dell’E.T., ammesso che sia vero, non significa nulla, se non si entra nei dettagli di cosa rimane in Sardegna e di cosa viene prodotto da fuori per le varie forniture o monitorato in remoto.

Comunque, è solo la propaganda spiccia ad appare fastidiosa, dato che si è detto per l’ennesima volta che non si è contrari alle rinnovabili. Se i calcoli sono veri, i 13.000 posti arriverebbero, non dalle multinazionali, ma dalle comunità energetiche, l’argomento non sposta di un millimetro le cose già dette nel mio articolo precedente: stanno sfondando una porta già aperta, mentre cercano di argomentare come se parlassero ad un interlocutore anti-rinnovabili. E su questo peccano gravemente in quanto ad ascolto.

E poi, nell’articolo non può mancare il mantra della Sardegna inquinatrice poiché produce il 64% di energia elettrica da carbone. Va dato atto che per la prima volta si ammette che circa il 50% della quota dei nostri consumi elettrici proviene da fonti rinnovabili, e che siamo avanti rispetto all’Italia, mentre Il Foglio ancora qualche giorno fa scriveva che siamo i peggiori d’Italia.

Mentre lo ammettono, sbagliano i calcoli: «è una delle regioni italiane con la più alta quota di consumi elettrici coperti da fonti rinnovabili (24% nel 2022, superiore alla media nazionale del 18%)», ma subito si contraddicono: «Le rinnovabili in questo momento in Sardegna sì e no fanno il 50% della corrente elettrica che i sardi stessi consumano.»

I due dati non tornano, ma la realtà sta qualche riga sotto: «quota di energia rinnovabile sui consumi totali (non solo elettrici) si attesta al 24%».
Compiono una semplice svista, può capitare. In pratica il 24% include tutti i consumi energetici, non solo i consumi elettrici, mentre è l’oltre 50% se consideriamo solo gli elettrici: confermano quanto ho scritto nell’articolo precedente.
La concessione ha breve durata, ma abbiamo un dato: mentre ammettono che la nostra media è superiore a quella italiana, continuano con il mantra della Sardegna in ritardo.

Perché tornano subito a valutare la quota rinnovabili sulla base della produzione (di cui circa il 40% viene esportata in Italia) e non sui consumi interni. Per sviare da questo gap logico, propongono una strana similitudine con l’export della produzione vitivinicola, che avrebbe «importanti impatti ambientali».
Il paragone con l’export del vino è fallace, dato che nessun decreto italiano ha imposto una quota minima produttiva della bevanda, mentre Pichetto Fratin ha imposto l’installazione minima di 6.2 GW dal 2021 al 2030 (quelli precedenti il 2021 non vengono conteggiati) e di fatto non abbiamo la certezza che raggiunta quella quota le autorizzazioni si fermeranno, dato che si decide di volta in volta in una giungla di normative e sentenze.

Il burden sharing (cioè la quota dei 6.2 GW che spetta alla Sardegna) non è stato deciso nell’isola, per cui i ritardi sono calcolati sui piani coloniali calati dall’alto. È un ritardo basato su una decisione politica esogena.

Infine, la proposta di Mauro Romanelli del gruppo degli scienziati e scienziate, prevede delle compensazioni attraverso lo «scambio fiscale» tra IVA, IRAP e IMU, con cui le imposte da produzione rinnovabile dovrebbero avvantaggiare la Sardegna.

Spoiler: questo meccanismo in Sardegna è debolissimo e potrebbe generare anzi dei problemi.

Alla Sardegna, secondo lo statuto speciale, già spetta il 70% dell’IRPEF e il 90% dell’IVA, ma riscuote lo stato italiano, che poi dovrebbe restituire il dovuto all’isola.
Parecchi decenni fa, in seguito ad uno studio degli indipendentisti, si scoprì che l’Italia non versava quei soldi alla Sardegna. Soru iniziò la vertenza entrate, con cui la Regione accettò di accollarsi l’intero costo della sanità, ma l’Italia non restituì i soldi all’isola. Solo dopo parecchi anni, e parecchie vertenze, ci concesse una cifra più bassa del dovuto. Periodicamente si apre una nuova vertenza entrate, lo stato italiano è cronicamente moroso nei confronti della Sardegna e si auto-applica unilateralmente uno sconto. 

Comunque, la proposta di Romanelli è quella di spostare le imposte dall’Iva (teoricamente incassata dallo stato) all’Irap (incassata dalle regioni) e Imu (incassata dai comuni), per avvantaggiare i territori. Il problema è che questa proposta potrebbe andare bene per le regioni a statuto ordinario, in cui incassa realmente lo stato. Se abbassassimo l’IVA in Sardegna, a cui spetta il 90%, andremmo ad avere una perdita secca, soprattutto considerando che Irap e Imu hanno dei tetti massimi.
Dunque è un autogoal per la Sardegna, andremmo a perdere delle risorse importanti.

Questo è uno dei motivi per cui occuparsi di questioni sarde richiede specifica conoscenza storica, giuridica, economica, politica, sociale del luogo.
Non basta avere un amico sardo conosciuto in vacanza per sentirsi in diritto di dettarci i compiti per casa (quest’ultima frase è riferita ad altre discussioni realmente accadute, non è rivolta agli scienziati e alle scienziate).

Le ragioni dei sardi sono politiche ed economiche e sono più forti di qualsiasi tecnicismo che copre un approccio politico coloniale, questa è la verità.
Ma questa prospettiva non viene considerata, dato che qualsiasi tentativo di divulgazione di questo approccio in Italia viene inesorabilmente censurato: seduti nelle comode poltrone, osservando dall’alto una mappa, continueranno a dirci quali sono le nostre priorità, cosa dobbiamo fare, in che modo farlo e con quali tempi. Tutto ammantato da un tono di suadente paternalismo: lo fanno per noi, che ancora non capiamo.

Semmai lancio una sfida, non provocatoria: sono pronti gli scienziati e le scienziate a fare pressioni sulle istituzioni per fornire incentivi alle comunità energetiche?

I ritardi sono tutti nella mancanza di una legislazione italiana e sarda e di incentivi realmente validi per le comunità energetiche.

Rassegna Stampa dalla Colonia

Riprendiamo la rassegna stampa dalla colonia, dopo due settimane di ferie, riassumo qui i punti principali accaduti in queste settimane, cose abbastanza importanti:

Retromarcia della Regione sull’intervento diretto nel capitale degli aeroporti F2i e la Finanza acquisce in Regione la documentazione, su indicazione della Corte dei Conti

Scrive l’Unione Sarda: «Acquisiti dalla Guardia di Finanza i documenti sull’ipotesi di fusione degli aeroporti sardi. I militari delle Fiamme Gialle, nelle ultime settimane, si sarebbero presentati varie volte in alcuni uffici della Regione e di altri enti pubblici isolani – su delega della Procura regionale della Corte dei Conti – per ottenere le copie degli atti pubblici che riguardano la privatizzazione dello scalo di Cagliari-Elmas, gestito dalla Sogaer, società controllata per oltre il 94,45 per cento dalla Camera di Commercio di Cagliari e Oristano.»

Tuttavia, «il rinvio al 2027 dei 30 milioni di euro da parte della Regione Sardegna non blocca il progetto di F2i per creare una rete unica degli aeroporti di Cagliari, Olbia e Alghero.»

Aree FER: il Consiglio di Stato salva il decreto del 2024

Da Novaliforum: «Torna in vigore il decreto ministeriale che detta i criteri per individuare le aree idonee e non idonee all’installazione di impianti eolici e fotovoltaici in Italia. Il Consiglio di Stato ha accolto l’appello proposto dal Ministero dell’Ambiente e della Sicurezza Energetica, dal Ministero della Cultura e dal Ministero dell’Agricoltura, e ha riformato la sentenza con cui un anno fa il TAR del Lazio aveva bocciato una parte del decreto del Ministro dell’Ambiente e della Sicurezza Energetica 21 giugno 2024, adottato di concerto con il Ministro della Cultura e con il Ministro dell’Agricoltura.»

Sentenza n. 127/2026 della Corte Costituzionale: no al consumo del suolo con il fotovoltaico

Dallo Studio Desav: «Il divieto di installazione di impianti fotovoltaici con moduli collocati a terra nelle zone classificate agricole dai piani urbanistici vigenti, introdotto dall’art. 5, commi 1 e 2, del D.L. n. 63/2024 e ribadito dall’art. 2, comma 2, primo periodo, del D.Lgs. n. 190/2024, supera il vaglio di costituzionalità».

Società energetica regionale, ok della Giunta alle attività finalizzate alla costituzione.

Dal sito della Regione: «La Giunta regionale, su proposta dell’assessore dell’Industria Emanuele Cani, ha dato il via libera a ulteriori attività finalizzate alla costituzione della Società Energetica della Sardegna. L’istituzione si inserisce nell’ambito del Programma Regionale di Sviluppo 2024-2029, che individua nella Società Energetica un obiettivo strategico indirizzato a rafforzare il ruolo della Regione nella pianificazione, gestione e regolazione del sistema energetico».

Secondo Il Foglio, Todde avrebbe incontrato Garrone di ERG, e lei non smentisce

Da Il Foglio: «Che qualcosa si muova lo rivela anche un recente incontro della presidente sarda. Secondo fonti consultate dal Foglio, infatti, nelle scorse settimane Todde avrebbe incontrato il presidente di Erg, Edoardo Garrone. Dopo la vittoria di numerosi ricorsi contro la regione, partirà a breve la cantierizzazione del repowering dell’impianto eolico dell’azienda a Nulvi- Ploaghe, nel sassarese. A parole Todde avrebbe detto di essere ormai favorevole.»


Sa Cida in 1 Minutu

Ambiente e Energia

Santa Cristina sarva dae s’eòlicu: no de su Ministeru Sa detzisione de su Ministeru de sa Cultura blocat sas turres eòlicas a curtzu de su situ archeològicu de Paulilatino. (L’Unione Sarda)

Paganetto: in Sardigna serbint data center e intelligèntzia artificiale S’economista propònit de fraigare un’infrastrutura manna tecnologica pro afortiare s’isvilupu digitale e de s’economia in s’ìsula. (L’Unione Sarda)

Tempio: variantes urbanìsticas pro gherrare contra a s’ispeculatzione S’esempru de sa bidda galluresa chi mudat sas règulas de su territòriu pro amparare su paesàgiu contra a s’eòlicu. (Videolina)

Olbia: su molo Brin diventat portu de maxi-yacht Arribant is primas imbarcatziones mannas in sa tzitade galluresa, mudande s’assetu de su turismu de lussu locale. (La Nuova Sardegna)

Aristanis: su Ministeru narat eja a s’impiantu de acùmulu Sa detzisione de su Guvernu superat su refudu de su Comune pro su mega progetu energèticu de sa tzitade. (LinkOristano)

Burcei punta a sas rinnovàbiles pro s’energia lìmpia Sa bidda isvilupat progetos de transitzione energètica pro amparare s’ambiente e megiorare sos servìtzios de sos tzitadinos. (Casteddu Online)

Cala Finanza: impùgnadu su sequestru de Villa Joy Sos legàles de sa sotziedade presentant recursu a su Tribunalu de su Riesame pro sa chistione edilìtzia in Gallura. (L’Unione Sarda)

Consillu Regionale: in atòngiu sa cumissione ispetziale pro s’energia S’assemblea sarda s’aprontat a annoare sas cumissionis. (L’Unione Sarda)

Sulcis: eja de su Ministeru a s’eòlicu off-shore Su Ministeru de sa Cultura autorizat su mega progetu de pale eòlicas in su mare de sa Sardigna. (L’Unione Sarda)

Asinara: turista multadu in Cala Sabina cun su motoscafo Unu visitadore de s’ìsula protetta retzit una sanzione pro sa violatzione de sas règulas de amparu de s’ambiente. (L’Unione Sarda)

Ittiri: sa maxi-bateria de acùmulu non s’at a fàghere Sa Regione esultat pustis de su detzisu de su Ministeru chi blocat su progetu energèticu in su territòriu. (La Nuova Sardegna)

Mamoiada: sos viticultores gherrant contra a sas pale eòlicas Sos produtores de binu s’unissent pro defendere s’identidade e su paesàgiu de sa Barbagia dae s’ispeculatzione energètica. (L’Unione Sarda)

Schlein e Conte: ignoradu s’apellu de sos iscientziados Sos leader de sa manca non respondent a sa lìtera de sos espertos contra a su blocu de sas rinnovàbiles. (Il Foglio)

Decretu FER X: sos incentivos noos pro sas rinnovàbiles Intrant in vigore sas règulas noas pro sustènnere s’isvilupu de s’eòlicu, fotovoltàicu e idroelèttricu in totu s’Istadu. (GreenMe)

Cala Finanza: su GrIG cunfirmat su sequestru preventivu Su Grupu de Interventu Giurìdicu decratat s’importàntzia de s’amparu de sa costa contra a sos abusos edilìtzios. (GrIG)

Cala Finanza: su turismu de massa minatzat su litorale Un’anàlisi de s’overtourism in Sardigna e sos problemas de sa gestione de sos litorales prus amparados de s’ìsula. (Il Post)

Polìtica & Affàrios

Tàtari: su partidu indipendentista Repùblica denùntziat in Procùra contra a s’istade cafona Proposta una misura de s’allontanamentu pro chimbe annos contra a sos chi violant sas leges in sa tzitade. (L’Unione Sarda)

Sardigna indipendente: ispopolamentu e inveciamentu de sa populatzione Un’anàlisi econòmica e demogràfica in subra de su benidore de s’ìsula contra a sa farta de nàschidas. (CagliariToday)

Sardigna: fuint sos giòvanos, mancant 74mìgia traballadores Sas impresas sardas denùntziant sa farta de personale mentras sos giòvanos si nche colant a foras de s’ìsula. (L’Unione Sarda)

Sardigna: su potentziale cuadu balet prus de unu milliardu Su rapportu de Confindustria ammustrat s’oportunidade de crèschida econòmica pro s’isvilupu de s’ìsula. (SardiniaPost)

Su benidore de sos aeroportos: no a sas fusiones No sunt netzessàrias sas fusiones, ma serbint sistemas integrados pro megiorare sos servìtzios de sos aeroportos. (L’Unione Sarda)

Fusione Sea-Sagat-F2i: sos perìculos pro sa cuncurrèntzia Un’anàlisi de sas cunsighèntzias de s’alleàntzia de sas sotziedades de gestione de sos aeroportos in subra de su mercadu. (Il Fatto Quotidiano)

Cultura e Sociedade

ANS: sa limba sarda est in perìculu de isparidura S’Assemblea Natzionale Sarda pedit interventos urgentes de sas istitutziones pro sarvare su sardu de s’ismenticantza. (CagliariToday)

Limba sarda: sa lista ufitziale de sos cursos de formatzione S’Assemblea Natzionale Sarda pùblicat s’elencu de totu sos cursos de sardo organizados in su territòriu de s’ìsula. (Assemblea Natzionale Sarda)

Gallura: sa Consulta intercomunale aprovat tres progetos noos Sos Comunes s’unint pro detzìdere in subra de s’isvilupu de su territòriu e de sa polìtica locale. (Il Manifesto Sardo)

Artistas sardos: bantzida s’idea chi siant elementu de folklore Una denùntzia de Quilo contra a sa farta de leges de amparu pro sos musicistas locales in sos grandes eventos de istiu. (La Nuova Sardegna)

Enzo Liborio Vacca binchet sa gara de Poetry Slam Su poeta s’afirmat comente su bincidore nou de s’ispetàculu de sas paràulas e de sas rimas in Sardigna. (IndieLibri)

Nicola Mette batit is bientos de Sardigna in Calàbria S’artista de s’ìsula presentat un’espositzione de arte dedicada a s’identidade e a sos bientos de sa terra sua. (La Nuova Calabria)

Èrula presentat s’abitu traditzionale cun banzos de s’ispetàculu Una serada ispetziale su 18 de austu pro ammustrare sa bellesa de sos bestimentos antigos cun persones nòdidas. (Sardegna Live)

Còrsica: su FLNC refudat s’autonomia e minatzat sos foresteros Su grupu armadu decratat sa gherra contra a s’isfrutamentu de s’ìsula e sa presèntzia de sos colonos francesos. (Stampa Paese)

A Manca rispondet a su FLNC contra a sa deriva reazionària Su movimentu de manca denùntziat sas positziones de sos natzionalistas corsos pro more de sa deriva ideològica. (Corsica Infurmazione)

Ghjurnate 2026: Sardigna Natzione refudat s’autonomia e sighit Nazione Su movimentu sardu isprimit s’alleàntzia e su sustegnu de sa gherra indipendentista de sos natzionalistas de Còrsica. (Corsica Infurmazione)

Ispagna: ofensiva giuditziària noa contra a sos ex membros de s’ETA Sos giùdighes ispagnolos isvilupant unu protzessu de persecutzione penale noa contra a sos militantes de sa gherra basca. (Corsica Infurmazione)

Pustis de sa Còrsica: su Paisu Bascu pedit s’autonomia Un’anàlisi in subra de sos passos nòos de sos indipendentistas bascos pro otenere s’autonomia de s’Ispagna. (Corsica Infurmazione)


Le sgangherate inchieste de La Nuova Sardegna


I testi in sardo sono tradotti dall’AI, ma sono modificati e confermati dall’autore (segnalate eventuali errori)
Is testus in sardu funt bortaus de s’AI, ma funt currìgius e cunfirmaus de s’autori (sinnalai-sì chi ddoi est faddina)
Imàgini: ecodelnulla.it

Google Siti Preferiti
Cumpartzi • Condividi

Lascia un commento / Cummenta

I commenti saranno sottoposti ad approvazione prima della pubblicazione.

Il tuo indirizzo email non sarà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

Captcha in caricamento...